Malta.
Eski adalet bakanı Owen Bonnici, eski başyargıç Vincent De Gaetano'nun kamu soruşturmasını bakan aracılığıyla süren hükümet müdahalesi nedeniyle geri çekildiğini açıklamasının ardından, Daphne Caruana Galizia'nın ölümüne ilişkin kamu soruşturmasına müdahale etmediğini ısrarla savundu.
Bonnici 2014-2020 arasında adalet bakanlığı yaptı ve Daphne ile ilgili sicili pek parlak değil. Anayasa Mahkemesi, Bonnici'yi aktivistlerin insan haklarını ihlal etmekten suçlu buldu; çünkü bakan, Adliye Sarayı önündeki Daphne anıtının günlerce düzenli olarak kaldırılmasını emretti.
Ama De Gaetano'nun sözleri muhtemelen daha ağır oldu. Halen Ombudsman Ofisi'nde eğitim komiseri olarak görev yapan eski başyargıç ve AİHM yargıcı De Gaetano, Campus FM'de Andrew Azzopardi ile yaptığı röportajda kamu soruşturmasını başkanlık etmeyi başlangıçta kabul ettiğini, ardından "ne yapılmalı ya da ne yapılmamalı" öneren bir e-posta yağmuruyla karşılaştığını söyledi.
De Gaetano, devam eden bakanlık müdahalesi nedeniyle Daphne soruşturmasından istifa etti
De Gaetano'ya göre bakan, kamu için bir rapor hazırlanmasını, başbakan için de gizli tutulacak başka bir rapor hazırlanmasını bile ısrarla istedi. Bu bağlamda soruşturmanın bağımsız olarak işleyebileceğine dair güvenini kaybettiğini belirtti ve istifa etti.
Bonnici'nin soruşturmaya müdahale ettiği yönündeki suçlamalar bu ilk değil. Daphne'nin ailesinin uzun mücadelesi sonucu kurulabilen ve hükümetin kendi çıkarları için şekillendirmeye çalıştığı soruşturmada, Daphne'nin oğlu Paul Caruana Galizia yeminli ifadesinde Bonnici'nin aileyi, dönemin İşçi Partisi AP milletvekili Marlene Mizzi'nin eşi yargıç Antonio Mizzi'yi kurula kabul etmeye çok ısrarla baskı yaptığını söylemişti.
Neyse ki Bonnici perşembe günü sosyal medyaya çıkarak De Gaetano ile olan iletişimlerinin müdahale girişimi olmadığını, aksine eski başyargıcın kendi yorumunun aksine olduğunu vurguladı.
Bakan, De Gaetano ile iletişimlerinin ağustos 2019'da başladığını ve atamayı üstlenmeme kararını verdiği takip eden ay boyunca sürdüğünü söyledi.
"İletişim, henüz kurulmamış bir soruşturmanın kurulması ve pratik işleyişiyle de ilgilendi: tanıkların kim tarafından sorgulanacağı, kurulun kendisi mi yoksa özel bir danışmana ihtiyaç duyulup duyulmayacağı, duruşmaların nerede yapılacağı, hangi idari ve araştırma kaynaklarına ihtiyaç duyulacağı ve yayın ile gizlilik nasıl ele alınacağı," dedi.
"Bunlar kurulmuş bir kurula verilen talimatlar değil, muhtemel başkanıyla görüşülen pratik konulardı."
Bakan, kurulun resmi olarak atanmadığı sırada De Gaetano'nun kabulünü 18 Eylül 2019'da geri çektiğini kaydetti: ilk kompozisyonu iki gün sonra açıklandı ve nihai kompozisyon 15 Kasım'da kararlaştırıldı.
Hükümet başlangıçta soruşturmanın emekli yargıç Michael Mallia başkanlığında yürütüleceğini ve avukat Ian Refalo ile adli uzman Anthony Abela Medici'yi içereceğini duyurdu.
Ama Daphne'nin ailesi kurulun planlanan kompozisyonu ve hükümetin belirlediği yetki alanı hakkında kamuoyuna endişelerini dile getirdi. Her ikisi de sonuçta değiştirildi ve kurulda başkan olarak sadece yargıç Mallia kaldı: diğer iki üye eski ombudsman ve başyargıç Joseph Said Pullicino ile yargıç Abigail Lofaro oldu.
Bonnici, üç kişinin "aynı koşullarda atamayı kabul ettiğini, net yetki alanıyla soruşturmayı bağımsız yürüttüğünü, kendi usulünü belirlediğini ve uygun gördüğü sonuçları ulaştığını" söyledi; ancak yetki alanı De Gaetano'nun çekilmesinden bu yana değişmişti.
"Soruşturmanın nasıl yürütüldüğü ve nihayetinde ulaşılan sonuçlar, kurulun çalışmalarını yürütürken sahip olduğu bağımsızlık ve özgürlük konusunda kendileri için konuşuyor," dedi.
Bu sonuçlar arasında Bonnici'nin de parçası olduğu hükümetin Daphne'nin ölümü için sorumluluk üstlenmesi gerektiği tespiti de yer alıyor; ancak Bonnici'nin açıklaması kurulun söz konusu bağımsızlık ve özgürlüğe sahip olmasını sağlamak için Daphne'nin ailesinin yaptığı çabaları göz ardı ediyor.
