Malta İmar Otoritesi (PA), Gozo'nun Xagħra ilçesindeki Ġgantija Tapınağı tampon bölgesinde 22 daireli apartman ve 20 bodrum garajı inşa edilmesini öngören tartışmalı projeye nihai onayını verdi.
İmar Kurulu perşembe günkü toplantıda başvuruyu 10'a 1 oyla kabul etti.
İmar Otoritesi, PA/00570/21 numaralı bu tartışmalı başvuruyu 2023 yılında zaten onaylamıştı. Ancak bir itiraz üzerine izin iptal edilmiş ve Kültürel Miras Müfettişliği'nden (SCH) bir miras etki değerlendirmesi (HIA) raporu istenmişti. Bu rapor Şubat ayında tamamlandı.
SCH, geliştiricilerin sunduğu revize çizimlerin etki değerlendirmesiyle uyumlu olduğunu belirterek planlara artık itirazı bulunmadığını açıkladı. Ancak sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir koalisyon, kurumun gerekçelerini inceledikten sonra bu kararı "son derece tartışmalı" olarak nitelendirdi.
İmar Kurulu daha önce, itiraz sahiplerine SCH nezdinde görüşlerini sunma fırsatı tanımak amacıyla kararını ertelemişti.
Kültürel miras kurumunun tutumu değişmeyince, İmar Kurulu Başkanı Emanuel Camilleri perşembe sabahı kamuya açık tartışmayı kapattı ve kurul görüşmesine geçerek oylamayı başlattı.
STK temsilcisi Romano Cassar, öneriye karşı tek oy kullanan isim oldu. Cassar, miras etki değerlendirmesi raporunun çelişkiler içerdiğini söyledi. Rapora göre başvuru, çevrede daha önce benzer yükseklikte binaların onaylanmış olmasıyla gerekçelendirilirken, aynı zamanda bu başvurunun emsal teşkil edebileceği uyarısı da yapılıyordu.
'Endişe verici' karar
Cassar, apartman bloğunun tapınak alanına çok yakın olduğunu ve eski bir çiftlik evinin yerini modern bir yapının alacağını savundu.
Onay öncesinde Din l-Art Ħelwa Għawdex, Għawdix ve Wirt Għawdex'ten oluşan STK koalisyonu, SCH değerlendirmesinin tarama, kapsam belirleme ve paydaş istişaresinin kendi yetki alanı dışında kaldığını iddia etmesine rağmen bunların "seçime bağlı ekstralar olmadığını" vurguladı.
Koalisyon şu açıklamayı yaptı: "Bunlar UNESCO sürecinin omurgasıdır. Bunları çıkarırsanız geriye titiz bir değerlendirme değil, eksik bir değerlendirme kalır. Ancak Müfettişlik bunu metodolojik bir güç olarak sunmaktadır."
Koalisyon ayrıca belgenin UNESCO ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi'ne (ICOMOS) "aşırı biçimde dayandığını" ve bunun bir onay mührüymüş gibi sunulduğunu ileri sürdü.
"UNESCO projeleri onaylamaz. Miras etki değerlendirmelerini tasdik etmez. İnceler, yorum yapar ve tavsiyede bulunur. Bunu bir onay olarak sunmak en iyi ihtimalle eksik, en kötü ihtimalle yanıltıcıdır. Üstelik SCH'nin iddialarını destekleyecek herhangi bir ICOMOS raporu da sunulmamıştır."
Gozo Koalisyonu, Müfettişliğin değerlendirme sürecini sorgulayarak miras etki raporunun, önerilen yapının "sokak siluetinde baskın olmaya devam edeceğini" ve cephenin "tek, homojen bir kütle" olarak görüneceğini kabul ettiğine dikkat çekti.
"Bunlar küçük gözlemler değildir. Bunlar kırmızı bayraklardır. Yine de tüm bunlara rağmen —mantık çöküşü denilebilecek bir biçimde— varılan sonuç etkinin 'önemli olmadığı' yönündedir" dedi koalisyon.
"Etkileri detaylı bir şekilde sıralayıp ardından nedenini açıklamadan önemsiz ilan etmek mümkün değildir. Müfettişlik bu çelişkiyi çözmemektedir. Sadece kabul etmektedir."
STK'lar ayrıca tampon bölge değerlendirmesini de sorguladı. Müfettişliğin, yapının etkilerinin tampon bölge içinden bakıldığında dışarıdan bakıldığına göre daha az önemli olacağını savunduğunu iddia ettiler.
Koalisyon, geleneksel bir çiftlik evinin yıkım programına alınmasını "endişe verici" olarak tanımlayarak miras varlıklarının "bir kontrol listesine indirgendiğini" ifade etti.
"Bunu onaylayın, bir sonraki başvuru gelecektir. Ve bir sonraki. Her biri aynı mantığa dayanacaktır: önemli bir etki yok, Olağanüstü Evrensel Değer'e katkı yok, kümülatif etki yok" uyarısında bulunan koalisyon şunları ekledi:
"Hasar inkâr edilemez hale geldiğinde, çoktan gerçekleşmiş olacaktır. Bu teknik bir anlaşmazlık meselesi değil, tam anlamıyla bir muhakeme başarısızlığıdır. Sonuçta soru basittir: Müfettişlik mirasımızı korumak için mi yoksa kaybını meşrulaştırmak için mi var?"
