İran, ABD deniz ablukası sürdükçe Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayacağı yönündeki kararlılığını Perşembe günü de korudu. Ateşkes uzatılmasına rağmen İran, stratejik su yolunu geçmeye çalışan iki gemiye el koyduğunu duyurdu.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Çarşamba günü geç saatlerde İran'a yönelik abluka kapsamında 31 gemiyi geri dönmeye veya limana dönmeye yönlendirdiğini açıkladı.
Bölgeyi saran savaşa geri dönüş ihtimali gün geçtikçe artarken, ABD Başkanı Donald Trump Salı günü Pakistan aracılığıyla yürütülen barış görüşmelerine daha fazla zaman tanımak için ateşkesi sürdüreceğini bildirdi.
İran, Pakistan'ın çabalarını memnuniyetle karşıladığını belirtti ancak Trump'ın açıklamasına başka bir yorum yapmadı.
İslamabad'daki ilk tur görüşmelerde Tahran heyetini yöneten İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, "Tam bir ateşkes ancak deniz ablukasıyla ihlal edilmediğinde anlam taşır" dedi.
Ghalibaf, "Ateşkesin açıkça ihlal edildiği bir ortamda Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak mümkün değildir" ifadelerini kullandı.
İran'ın ABD ablukası sürdükçe Hürmüz Boğazı'nı açmayacağını ilan etmesinin ardından petrol fiyatları Perşembe günü yüzde dört yükseldi ve ardından bir miktar geriledi.
GMT 00:25 civarında ABD referans ham petrol kontratı West Texas Intermediate (WTI) yüzde 4,06 artışla varil başına 96,73 dolara yükseldi. Uluslararası referans petrol olan Brent Kuzey Denizi ham petrolü ise yüzde 3,62 artışla 105,63 dolara çıktı. Her iki fiyat da dakikalar içinde bir miktar geriledi.
Trump, İran'ın "parçalanmış" liderliğine bir teklif hazırlaması için zaman tanımak istediğini söyledi. Birçok gözlemci bu adımı yeni bir savaştan kaçınmak için prestij kurtarma hamlesi olarak değerlendirdi.
Trump, New York Post'a verdiği demeçte görüşmelerin iki ila üç gün içinde Pakistan'da yeniden başlayabileceğini söyledi. Ancak İran henüz katılımını doğrulamadı ve Başkan Yardımcısı JD Vance da İslamabad ziyaretini Salı günü erteledi.
Trump ayrıca saldırılardan önceki haftalarda hükümete karşı düzenlenen büyük protestolarda tutuklanan sekiz kadının idam planlarının kendi talebi üzerine durdurulduğunu iddia etti.
Ancak İran yargısı Trump'ın açıklamalarını "yalan haber" olarak nitelendirdi ve kadınların hiçbir zaman ölüm cezasıyla karşı karşıya kalmadığını belirtti.
Gemilere El Konuldu
İran'ın seçkin askeri gücü Devrim Muhafızları, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nda iki gemiyi İran kıyılarına yönlendirdiğini açıkladı.
Devrim Muhafızları yaptığı açıklamada, "İslam Devrim Muhafızları deniz kuvvetleri bu sabah Hürmüz Boğazı'nda ihlalde bulunan iki gemiyi tespit ederek durdurdu" dedi.
Muhafızlar, gemilerin Panama bayraklı konteyner gemisi MSC Francesca ve Liberya bayraklı Epaminondas olduğunu belirtti.
Panama Dışişleri Bakanlığı, MSC Francesca'ya el konulduğunu doğruladı ve olayı "deniz güvenliğine yönelik ciddi bir saldırı" ve "gereksiz bir tırmanma" olarak nitelendirdi.
İngiltere merkezli denizcilik güvenlik gözlemcileri, boğazda üç ticari geminin silahlı botlarla ilgili olaylar bildirdiğini doğruladı.
Bu gemilerden biri olan konteyner gemisi, Umman'ın 15 deniz mili kuzeydoğusunda Devrim Muhafızları botu tarafından ateş açıldığını bildirdi. UKMTO'nun açıklamasına göre olay köprüye hasar verdi ancak can kaybı yaşanmadı.
Trump'ın emriyle ABD Donanması, topyekûn savaş olmaksızın İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla İran limanlarına giden veya gelen gemileri engellemeye çalışıyor.
Abluka sürerken Pentagon, Donanma Bakanı John Phelan'ın görevinden "derhal" ayrılacağını Çarşamba günü duyurdu.
Pentagon, ani ayrılığın nedenini açıklamadı. Bu gelişme, Trump'ın savaşçı Pentagon şefi Pete Hegseth yönetiminde görevden alınan son üst düzey yetkili oldu.
Saldırıya uğramasına misilleme olarak İran, gemilerin Boğaz yoluyla Körfez'e giriş ve çıkış için izin alması gerektiğini bildirdi. İran daha önce ateşkes süresince serbest geçiş sözü vermişti ancak Trump'ın ablukayı ilan etmesinin ardından bu tutumundan vazgeçti.
ABD Savunma Bakanlığı Salı günü, ABD kuvvetlerinin "bayraksız ve yaptırımlı" bir gemiyi durdurarak aradığını açıkladı. AFP, geminin İran faaliyetleriyle bağlantılı olduğunu tespit etti. Her iki taraf da karşı tarafı ateşkes ihlaliyle suçluyor.
Görüşmeler Öncesi Lübnan'da Şiddet Sürüyor
İran ile ateşkesin ardından ABD, İsrail ile Lübnan arasında İran destekli Şii hareketi Hizbullah'ı da kapsayan bir ateşkesin aracılığını üstlendi. Hizbullah, hamisi İran'a yönelik saldırılara misilleme olarak İsrail'e roket saldırıları düzenlemişti.
İlan edilen ateşkese rağmen Çarşamba günü İsrail saldırılarında beş kişi daha hayatını kaybetti.
Al-Akhbar gazetesi muhabiri Amal Khalil, sınır yakınlarındaki bir İsrail saldırısında hayatını kaybetti. Meslektaşı Zeinab Faraj ise yaralandı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Lübnan'daki BM barış gücüne yönelik hafta sonu düzenlenen ve Hizbullah'a atfedilen pusu saldırısında yaralanan ikinci Fransız askerinin de hayatını kaybettiğini açıkladı.
Cumartesi günkü pusu saldırısında ilk asker vurularak öldürülmüştü. Hizbullah saldırının sorumluluğunu reddetti.
Diplomatik ilişkileri bulunmayan İsrail ve Lübnan, Perşembe günü Washington'da ikinci tur görüşmeleri gerçekleştirecek.
Bir Lübnanlı yetkili AFP'ye yaptığı açıklamada, Lübnan'ın görüşmede bir aylık ateşkes uzatması talep edeceğini belirtti.
İsimsiz açıklama yapan yetkili, Lübnan'ın ayrıca "İsrail'in mevcut olduğu bölgelerdeki bombardıman ve yıkıma son vermesini ve ateşkese bağlılık göstermesini" isteyeceğini söyledi.
Lübnan yetkililerine göre savaşın başlangıcından bu yana İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarında 2.450'den fazla kişi hayatını kaybetti.
