Stratejik Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki gerginlik nedeniyle Pazar günü yeniden kapatıldı. İran'ın güçlü Meclis Başkanı Mohammad Bagher Galibaf, müzakerelerde bir miktar ilerlemeye rağmen nihai barış anlaşmasının hâlâ "uzak" olduğu sinyalini verdi.
Pakistan'daki üst düzey görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanamamasının ardından arabuluculuk çabaları devam ederken İran, ABD İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırmadığı sürece bu kritik deniz ticaret geçiş noktasını açmayacağını bildirdi.
Galibaf Cumartesi gecesi yaptığı televizyon konuşmasında Washington ile "ilerleme" kaydedildiğini ancak "birçok boşluk ve bazı temel noktaların hâlâ çözümsüz kaldığını" söyledi. Galibaf, İsrail ve ABD'nin İslam Cumhuriyeti'ne karşı başlattığı savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde Tahran'ın müzakerecilerinden biri olarak "Nihai anlaşmadan hâlâ uzağız" dedi.
İki haftalık ateşkes Çarşamba günü yenilenmediği takdirde sona erecek.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile "çok iyi görüşmeler" sürdüğünü söyledi ancak Tahran'ı ABD'yi "şantaj" yapmaya kalkışmaması konusunda uyardı.
Tahran Cuma günü, İsrail'in İran müttefiki Hizbullah ile Lübnan'daki savaşını durdurmak amacıyla geçici ateşkes üzerinde anlaşmaya varılmasının ardından dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı açık ilan etmişti.
Bu gelişme küresel piyasalarda coşku yaratmış ve petrol fiyatlarını düşürmüştü. Ancak Trump'ın nihai anlaşma sağlanana kadar ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı sürdüreceğini açıklamasının ardından Tahran kararını geri aldı.
Galibaf, "Amerika ablukayı kaldırmazsa Hürmüz Boğazı'ndaki trafik kesinlikle kısıtlanacak" dedi.
İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney — savaşın açılış saldırılarında babası öldürüldükten sonra göreve gelmesine rağmen henüz kamuoyu önüne çıkmadı — yazılı mesajında İran donanmasının ABD'yi yenmeye "hazır olduğunu" bildirdi.
Trump, İran'ın son hamleleriyle "biraz kurnazlık yaptığını" iddia etti ve Tahran'ı boğaz konusunda tutum değiştirerek Washington'a "şantaj" yapmaya kalkışmaması konusunda uyardı. Başkan Beyaz Saray'da gazetecilere "Çok iyi görüşmelerimiz sürüyor" diyerek ABD'nin "sert bir tutum sergilediğini" ekledi.
İran Devrim Muhafızları, izinsiz boğazdan geçmeye çalışan herhangi bir girişimin "düşmanla işbirliği sayılacağını ve ihlalci geminin hedef alınacağını" uyardı.
Takip verileri, kısa süreli açılış sırasında Cumartesi sabahı bir avuç petrol ve gaz tankerinin boğazdan geçtiğini gösterdi. Ancak diğer gemiler geri çekildi ve öğleden sonra geç saatlerde boğazdan neredeyse hiçbir gemi geçmiyordu.
İngiliz deniz güvenliği ajansı, Devrim Muhafızları'nın bir tankere ateş açtığını bildirdi. Güvenlik istihbarat şirketi Vanguard Tech ise Muhafızların Körfez'den kaçan boş bir yolcu gemisini "yok etmekle" tehdit ettiğini rapor etti.
Üçüncü bir olayda İngiliz ajansı, bir geminin "bilinmeyen bir mermiye isabet ettiğini ve merminin konteynerlere hasar verdiğini ancak yangın çıkmadığını" bildirdi.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı, boğazda iki Hindistan bayraklı gemiyi içeren "ateş açma olayı" nedeniyle İran büyükelçisini protesto için çağırdığını açıkladı.
Diplomatik cephede, Pakistan ile birlikte arabuluculuk çalışmalarına katılan Mısır iyimser bir tablo çizdi. Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty, Kahire ve İslamabad'ın "önümüzdeki günlerde" nihai anlaşmayı güvence altına almayı umduğunu söyledi.
Müzakerelerdeki en büyük çıkmazlardan biri İran'ın silah düzeyine yakın zenginleştirilmiş uranyum stoku oldu.
Trump Cuma günü İran'ın yaklaşık 440 kilogram zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmeyi kabul ettiğini söylemişti. "İran'a gidip birçok kazıcıyla alacağız" demişti.
İran Dışişleri Bakanlığı ise geçen Haziran'daki 12 günlük savaşta ABD bombardımanının enkazı altına gömüldüğü düşünülen stokun "hiçbir yere transfer edilmeyeceğini" ve "ABD'ye tesliminin müzakerelerde hiçbir zaman gündeme gelmediğini" açıkladı.
Ortadoğu savaşı 28 Şubat'ta Washington ile Tahran müzakere sürecinde olmalarına rağmen ABD ve İsrail'in İran'a yönelik büyük saldırı dalgasıyla başlamıştı.
Çatışma hızla bölgeye yayıldı: İran, ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan komşu Körfez ülkelerini hedef aldı. İran destekli Hizbullah ise İsrail'e roket atarak Lübnan'ı savaşa sürükledi.
Fransa'nın Hizbullah'ı suçladığı Cumartesi günkü bir pusu saldırısında Lübnan'daki BM barış gücünde görevli bir Fransız askeri öldürüldü, üç asker yaralandı. Hizbullah bu suçlamayı reddetti.
İsrail ordusu, İsrail ile Lübnan arasında Cuma günü başlayan 10 günlük ateşkesin başlangıcından bu yana güney Lübnan'da iki İsrailli askerin çatışmada hayatını kaybettiğini bildirdi.
