İran Devrim Muhafızları Cuma günü Orta Doğu genelindeki sivillere ABD güçlerinin konuşlandığı bölgelerden acilen uzaklaşmaları çağrısında bulundu. Bu uyarı, ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakerelerin "iyi gittiğini" iddia etmesine rağmen İran'ın tehditlerini artırdığını gösteriyor.
Muhafızların uyarısı, Trump'ın Tahran'a verdiği Hürmüz Boğazı ültimatomunu ikinci kez ertelemesinin ardından geldi. Trump, İran'ın boğazı açması ya da enerji tesislerinin yok edilmesiyle karşı karşıya kalması için verdiği son tarihi Cuma gününden 6 Nisan'a uzattı.
Trump, ertelemeyi Tahran'ın talebi üzerine yaptığını söyleyerek İslam Cumhuriyeti'nin bölgeyi saran savaşı sona erdirmek için "anlaşma yapmak istediğini" öne sürdü. ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a ilk saldırıyı düzenlemişti.
Ancak savaşı kendi şartlarında bitirmek istediğini açıkça ortaya koyan İran tarafı, İsrail'e ve Körfez genelindeki hedeflere yönelik misilleme saldırılarında herhangi bir yavaşlama sinyali vermedi.
"Korkak Amerikan-Siyonist güçlerini" "insan kalkanı" kullanmakla suçlayan Muhafızlar, sivillere sert bir uyarıda bulundu: "Size herhangi bir zarar gelmemesi için ABD güçlerinin konuşlandığı bölgelerden acilen ayrılmanızı tavsiye ediyoruz." Bu uyarı, İran ordusunun bölge genelinde ABD askerlerini barındıran otelleri hedef almakla tehdit etmesinden saatler sonra geldi.
Uyarı sırasında Kuveyt, ana ticaret limanının şafak vakti bir drone saldırısında hasar gördüğünü açıkladı.
Muhafızlar ayrıca Hürmüz Boğazı'nın düşman limanlarına gidip gelen gemilere "kapalı" olduğunu ve geçiş noktasını kullanmak isteyen üç gemiyi geri çevirdiklerini bildirdi.
Muhafızlar, Sepah News web sitesinde yaptıkları açıklamada şunları söyledi: "Bu sabah, yozlaşmış ABD başkanının Hürmüz Boğazı'nın açık olduğuna dair yalanlarının ardından, farklı milliyetlere ait üç konteyner gemisi Devrim Muhafızları Donanması'nın uyarısıyla geri döndürüldü."
"Rehin"
Trump'ın İran'a verdiği Hürmüz deniz trafiği ablukasını kaldırma ültimatomunu ikinci kez ertelemesinin ardından Cuma günü petrol fiyatları ve borsalar karışık seyir izledi. Abluka, enerji fiyatlarını fırlatmış ve küresel ekonomiye kalıcı zarar verme tehdidi oluşturuyor.
Krizin son yansıması olarak bir Japon yetkili, hükümetin enerji sıkıntısıyla başa çıkmak için kömürle çalışan santrallere yönelik kısıtlamaları geçici olarak kaldırmayı planladığını açıkladı. Vietnam ise yakıt vergisini geçici olarak askıya aldı.
Trump'ın baş diplomatı Marco Rubio, G7 meslektaşlarıyla görüşmek üzere Cuma günü Fransa'daydı. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, "hızlı" bir çatışma çözümü ve İran'ın Hürmüz ablukasının sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Cooper, toplantı öncesinde "İran küresel ekonomiyi rehin tutmamalı" dedi.
Trump'ın Hürmüz konusundaki geri adımı, Tahran'la barış görüşmelerine dair günlerce süren çelişkili sinyallerin ardından geldi. Ancak özel temsilcisi Steve Witkoff, Perşembe günü İran'ın müzakereye hazır olduğuna dair "güçlü işaretler" bulunduğunu söyledi.
Müzakereler, Pakistan aracılığıyla iletilen 15 maddelik bir ABD "eylem listesi" etrafında dönüyor. Tahran'ın bu listeye yanıt verdiği ve karşı cevap beklediği bildiriliyor.
İran'ın Tasnim haber ajansı, Tahran'ın savaş tazminatı ve Hürmüz Boğazı üzerindeki "egemenliğine" saygı gösterilmesini talep ettiğini bildirdi.
Tahran ayrıca ABD ve İsrail'in İran'a ve bölgedeki müttefik gruplara — başta Lübnan Hizbullahı olmak üzere — yönelik saldırılarının sona erdirilmesini istedi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Cuma günü Washington'a savaşın ilk gününde bir İran ilkokuluna düzenlenen ölümcül saldırıyla ilgili soruşturmasını tamamlaması çağrısında bulunarak "yapılan korkunç zarar için adalet" talep etti.
The New York Times'ın aktardığı ön ABD askeri soruşturmasına göre, bir ABD Tomahawk seyir füzesi hedefleme hatası nedeniyle okula isabet etti.
Savaşın başından bu yana ABD ve İsrail saldırılarının ülke genelinde başkentin UNESCO Dünya Mirası listesindeki Gülistan Sarayı dahil en az 120 müze ile kültürel ve tarihi alanı hasar verdiğini üst düzey bir Tahran kültür yetkilisi açıkladı.
İsrail "Sınırlarını Zorluyor"
Yerel medya, İsrail ordusunun Tahran'daki altyapıya "geniş çaplı" saldırılar düzenlediğini açıklamasının ardından Cuma günü İran başkentinde, güneydeki kutsal şehir Kum'da ve kuzeybatıdaki Urmiye'de yeni saldırıları doğruladı.
Yeni saldırılar, İsrail muhalefet lideri Yair Lapid'in savaşın çok ağır bedel aldığını ve ordunun "sınırlarını ve ötesini zorladığını" uyarmasının ertesi günü gerçekleşti.
Askeri sözcü Effie Defrin ise güney Lübnan'da "savunma" amaçlı bir tampon bölge oluşturmak için daha fazla muharip askere ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Lübnan, Hizbullah'ın İsrail'e roket atması sonrası savaşa çekilmişti.
Lübnan devlet medyası Cuma günü Beyrut'un güney banliyölerine yeni bir hava saldırısı düzenlendiğini bildirirken, Hizbullah kuzey İsrail'e roket fırlattığını açıkladı. Bölgede hava saldırısı sirenleri çaldı ve halk sığınaklara koştu.
