Tahran, Cumartesi günü ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürmesi halinde Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatacağını açıkladı. Bu tehdit, Lübnan'daki ateşkes anlaşmasının ardından kritik su yolunun yeniden açılmasından yalnızca birkaç saat sonra geldi.
Boğazın yeniden açılması Cuma günü borsaları yükseltmiş ve Washington'dan iyimser açıklamalar gelmesini sağlamıştı. ABD Başkanı Donald Trump, AFP'ye verdiği röportajda barış anlaşmasının "çok yakın" olduğunu söylemiş ve İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmeyi kabul ettiğini — müzakerelerdeki en kritik anlaşmazlık noktasını — iddia etmişti.
Trump, Arizona'da muhafazakâr Turning Point USA hareketinin toplantısında yaptığı konuşmada "İran'a birçok kazıcıyla gireceğiz" dedi.
Ancak İran bu iddiayı reddetti ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını hiçbir yere teslim etmeyeceğini açıkladı.
İran ayrıca ABD savaş gemilerinin İran limanlarından çıkan gemilere müdahale etmesi durumunda, dünya ham petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazın beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılabileceği uyarısında bulundu.
İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, X platformunda yaptığı paylaşımda "Abluka devam ettikçe Hürmüz Boğazı açık kalmayacaktır" yazdı ve boğazdan geçişin İran'ın iznine tabi olacağını ekledi.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baqaei ise şunları söyledi: "Hürmüz Boğazı'nın açılıp kapanması internette değil, sahada belirlenir. Silahlı kuvvetlerimiz karşı tarafın her türlü eylemine nasıl karşılık vereceğini kesinlikle bilmektedir."
Baqaei, "Deniz ablukası dedikleri şey kesinlikle İran'dan uygun bir karşılık alacaktır. Deniz ablukası ateşkesin ihlalidir ve İran gerekli önlemleri mutlaka alacaktır" diye ekledi.
Trump: Anlaşma olmazsa abluka devam eder
Trump daha sonra Tahran ile barış anlaşması sağlanamazsa İran limanlarına yönelik ABD ablukasını sürdürmeyi planladığını açıkladı.
Trump, Air Force One'da gazetecilere "Belki uzatmam ama abluka devam edecek" dedi.
Bu sert açıklamalar, Trump'ın "BÜYÜK VE PARLAK" olarak nitelendirdiği bir günde geldi. Trump, sosyal medya paylaşımlarında arabulucu Pakistan'ı ve Körfez müttefiklerini öven bir dizi mesaj yayınladı. NATO'nun boğazı güvence altına alma teklifini reddederek ittifaka "UZAK DURUN" çağrısında bulundu.
Trump, AFP'ye verdiği telefon röportajında "Herkes için çok iyi olacağa benziyor. Anlaşmaya çok yakınız" dedi ve Tahran ile "hiçbir anlaşmazlık noktası kalmadığını" ekledi.
Kırılgan kazanımlar
Çatışmanın müzakereyle sona ereceği umutlarıyla petrol fiyatları zaten düşüş eğilimindeydi. Bu düşüş Cuma günü hızlanırken, yatırımcıların iyimserliğiyle borsalar yükseldi.
Cuma akşamı ABD, halihazırda denizdeki Rus petrolü ve petrol ürünlerinin satışına izin veren yeni bir muafiyet yayımladı. Arzı artıran bu hamle petrol fiyatlarını daha da yumuşatacak gibi görünüyor.
Lübnan'daki ateşkes ve boğazın yeniden açılması, Washington'un İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik kapsamlı anlaşma arayışında önemli ilerleme olarak değerlendirildi. Tahran, Lübnan'daki çatışmanın durdurulmasının herhangi bir anlaşmanın parçası olması gerektiğini ısrarla savunmuştu.
Lübnan'da yerinden edilen aileler, 10 günlük ateşkesi bombalanan güney Beyrut ve savaşın harap ettiği güneydeki evlerine dönmek için fırsat olarak değerlendirdi.
37 yaşındaki Amani Atrash AFP'ye "Duygularımız tarif edilemez, gurur ve zafer" dedi ve ateşkesin uzatılacağını umduğunu ekledi.
Trump, İsrail'in Washington tarafından daha fazla saldırı düzenlemesinin "yasaklandığını" söyledi.
"Artık yeter!" diyen Trump, ABD'nin Lübnan ile birlikte çalışacağını ve "Hizbullah meselesini uygun şekilde ele alacağını" ekledi.
Baskı altındaki ateşkes
Lübnan'daki çatışmalar, Hizbullah'ın İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesine misilleme olarak İsrail'e roket atmasıyla 2 Mart'ta başlamıştı. Bu saldırı, daha geniş Orta Doğu savaşının patlak vermesinin birkaç gün sonrasına denk gelmişti.
İsrail ordusu ayrı bir açıklamayla savaş zamanı kısıtlamalarını kaldırdığını duyurdu. Ancak Başbakan Benjamin Netanyahu, Hizbullah'a yönelik operasyonun henüz bitmediği uyarısında bulundu.
Netanyahu "İşimizi henüz bitirmedik" dedi ve temel hedefin "Hizbullah'ın tasfiyesi" olduğunu ekledi.
İsrail, güvenlik bölgesi ile Litani Nehri arasındaki alanın Hizbullah savaşçılarından temizlenmemesi halinde askeri operasyonların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ise ülkesinin artık dış çatışmalara arena olmayacağında ısrar etti.
Hizbullah ise herhangi bir İsrail ihlalina karşılık vermeye hazır olduğu uyarısını yaptı.
