İran, Salı günü İsrail'e yeni bir füze dalgası fırlattı. Saldırı, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşı sona erdirmek için "çok iyi" görüşmeler yapıldığını duyurmasından saatler sonra gerçekleşti. Ancak Tahran, herhangi bir diyaloğun varlığını reddetti. Saldırıda can kaybı bildirilmedi.
Trump'ın bu sürpriz açıklaması tedirgin piyasalarda olumlu bir karşılık buldu ve petrol fiyatlarını aşağı çekti. Açıklama, Trump'ın İran'a Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması için verdiği sürenin dolmasından önce geldi. Trump, boğazın açılmaması halinde İran'ın enerji santrallerini "yerle bir edeceğini" söylemişti.
Trump, yönetiminin kimliği açıklanmayan "üst düzey bir isim" ile görüştüğünü belirterek, müzakerelerin önümüzdeki beş gün içinde başarısız olması halinde "gönülden bombardımana devam edeceğiz" uyarısında bulundu.
Axios, isimsiz bir İsrailli yetkililiye dayanarak Trump'ın muhatabının İran Meclis Başkanı ve ülkenin en önde gelen sivil figürlerinden biri olan Mohammad Bagher Ghalibaf olduğunu iddia etti.
Habere göre ABD müzakerecileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, bu hafta içinde Pakistan'da bir İran heyetiyle görüşebilir. Başkan Yardımcısı JD Vance'in de görüşmelere katılması ihtimali gündemde.
Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt bu haberleri yalanlamadı ve "Toplantılara ilişkin spekülasyonlar, Beyaz Saray tarafından resmi olarak açıklanana kadar kesinleşmiş sayılmamalıdır" dedi.
Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif, Pazartesi günü İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian ile görüştüğünü açıklayarak İslamabad'ın bölgeye barış getirmek için yardım edeceğini söyledi.
Ancak Ghalibaf, X platformunda "hiçbir müzakerenin" sürmediğini belirterek Trump'ın "finans ve petrol piyasalarını manipüle etmeye" çalıştığını öne sürdü.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baqaei, "bazı dost ülkelerden ABD'nin savaşı sona erdirmeye yönelik müzakere talebi içeren mesajlar" aldıklarını ancak herhangi bir görüşmenin gerçekleşmediğini söyledi. Açıklama İran'ın resmi haber ajansı IRNA tarafından duyuruldu.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Trump ile görüştüğünü ve Washington'ın bir anlaşmanın mümkün olduğunu düşündüğünü kabul etti. Ancak İsrail'i korumak için İran ve Lübnan'a yönelik saldırıların süreceğinin sözünü verdi.
Netanyahu, "Trump, İsrail Savunma Kuvvetleri ve ABD ordusunun muazzam başarılarını bir anlaşmaya dönüştürme şansı olduğuna inanıyor" dedi.
Salı günü erken saatlerde İran devlet medyası İsrail'e yeni bir füze dalgası fırlatıldığını duyurdu. İsrail kurtarma ekipleri kuzeyde hasar gören bir binanın görüntülerini paylaştı ancak can kaybı bildirilmedi.
Lübnan devlet medyası, İsrail'in gece boyunca güney Beyrut'a yedi hava saldırısı düzenlediğini bildirdi.
"Trump Geri Adım Attı"
Pazartesi günü, İran'ın komşuları Trump'ın ülkenin enerji altyapısını hedef alma tehdidinden geri adım atmasının ardından rahat bir nefes aldı.
Tahran, misilleme olarak deniz mayınları konuşlandıracağını ve bölge genelindeki enerji ve su altyapılarını vuracağını açıklamıştı. Bu tehdit, zaten tarihi boyutlara ulaşmış enerji krizini daha da tırmandırabilirdi.
Güvenlik analisti ve eski İsrail istihbaratı İran uzmanı Danny Citrinowicz, X platformunda şunları yazdı: "Trump ilk geri adımı attı — İran'ın enerji altyapısını vurmanın doğrudan ve ciddi bir misillemeyi tetikleyeceğini açıkça anladı."
Binlerce ABD deniz piyadesi Orta Doğu'ya hareket ediyor. Bu takviye, Trump'ın İran'ın petrol varlıklarını ele geçirmek veya Hürmüz Boğazı'nı zorla yeniden açmak için kara operasyonu düşündüğüne ilişkin hafta sonu spekülasyonlarının ardından geldi.
Ekonomiye "Büyük Tehdit"
Savaşın başlamasından bu yana Tahran, ABD-İsrail saldırılarına karşılık olarak küresel ham petrolün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği kıstı. İran ayrıca Körfez'deki enerji tesislerini, ABD büyükelçiliklerini ve İsrail'deki hedefleri vurdu.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, savaşın uzaması halinde günlük petrol kayıplarının 1970'lerdeki iki petrol şokunun ve Rusya'nın Ukrayna işgalinin toplam etkisinden daha ağır bir krize yol açacağı uyarısında bulundu.
Petrol fiyatları çatışma nedeniyle varil başına 100 doların üzerine çıkmıştı ancak Trump'ın açıklamalarının ardından sert düşüş yaşadı.
Asya piyasaları Salı günü yükselişe geçti. Yükseliş, Trump'ın açıklamasının ardından Avrupa ve Wall Street'teki artışları takip etti.
Trump, İranlı müzakerecilerle "önemli mutabakat noktaları" bulunduğunu söyledi. ABD'nin koşulları arasında İran'ın nükleer hırslarından vazgeçmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını teslim etmesi yer alıyordu.
Lübnan Kara Harekatı
Trump, savaş için değişen zaman çizelgeleri ve hedefler ortaya koydu. Cuma günü operasyonu "sona erdirmeyi" düşündüğünü söylerken, daha sonra İran'ın 90'dan fazla enerji santralini tehdit etti.
Netanyahu, 7 Ekim 2023'te Gazze savaşını tetikleyen saldırıyı başlatan Hamas'ın sponsoru İran hükümetine karşı uzun vadeli bir kampanyadan söz etti.
İsrail, Lübnan'da İran destekli Hizbullah'a yönelik kara harekatını genişletti. İsrail "haftalarca sürecek çatışmalar" uyarısında bulunarak Pazartesi günü güney Beyrut'u yeniden vurdu ve iki Hizbullah savaşçısını ele geçirdiğini açıkladı.
Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre İsrail'in Lübnan'daki saldırıları 1.000'den fazla kişinin ölümüne ve bir milyondan fazla kişinin yerinden edilmesine yol açtı.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na göre savaşta 1.406 sivil dahil en az 3.230 İranlı hayatını kaybetti. AFP, İran'daki saldırı bölgelerine erişemiyor ve kayıp rakamlarını bağımsız olarak doğrulayamıyor.
