İsrail'in düzenlediği hava saldırılarında İran Devrim Muhafızları'nın istihbarat şefi hayatını kaybetti. Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaması durumunda sivil altyapıyı yıkımla tehdit ettiği bir dönemde yaşandı. İran ise bu tehditlere açıkça meydan okudu.
Taraflar karşılıklı saldırılarını sürdürdü. İran füze ve insansız hava araçlarıyla İsrail, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni hedef alırken, İsrail de İran ve Tahran destekli Hizbullah ile çatıştığı Lübnan'ın geniş bölgelerini vurdu.
İran, Trump'ın sivil hedeflere saldırı sözünü yerine getirmesi halinde "çok daha yıkıcı" saldırılar düzenleyeceğini açıkladı.
Trump, Pazar günü sosyal medya paylaşımlarında İran'ın Körfez'i deniz trafiğine yeniden açmaması halinde ülkenin sivil altyapısını yok etmekle tehdit etti. Son tarih olarak "Salı saat 20:00"yi (Çarşamba 00:00 GMT) belirledi.
İran, kritik bir enerji geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Bu durum petrol ve doğalgaz fiyatlarının fırlamasına yol açtı ve dünya genelinde ülkeleri etkilerini sınırlamaya yönelik önlemler almaya zorladı.
Trump, Pazar günü sert ve küfürlü bir paylaşımla "Lanet olası Boğaz'ı açın, sizi manyaklar, yoksa cehennemde yaşarsınız" dedi.
Tahran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Trump'ın köprü ve enerji santrallerini tehdit ederek "açıkça savaş suçu işlemeyi taahhüt ettiğini" söyledi.
İran Devrim Muhafızları, boğazın "özellikle ABD ve İsrail için asla eski haline dönmeyeceğini" açıkladı.
Muhafızlar Pazartesi günü Telegram'dan yaptığı paylaşımda, istihbarat şefi Majid Khademi'nin ABD-İsrail saldırılarında "şafakta" hayatını kaybettiğini duyurdu.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, saldırının arkasında İsrail ordusunun olduğunu açıkladı ve bunun İran'ın İsrail'deki sivil bölgelere yönelik saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini belirtti.
Katz, Khademi'yi "bu savaş suçlarının doğrudan faillerinden biri ve örgütün en üst düzey üç yetkilisinden biri" olarak nitelendirdi. İran liderlerine seslenerek "Onları tek tek avlamaya devam edeceğiz" dedi.
Anlaşma İhtimali
ABD petrol gösterge fiyatı West Texas Intermediate, Pazartesi günü saat 09:15 GMT civarında yüzde 2,2 düşüşle 109,16 dolara geriledi. Bu düşüş, çatışmaların durma ihtimaline ilişkin haberlerin ortaya çıkmasıyla gerçekleşti.
ABD haber sitesi Axios, ABD'li, İsrailli ve bölgesel kaynaklara dayanarak Pakistan, Mısır ve Türkiye'nin arabuluculuğunda 45 günlük bir ateşkes anlaşmasının görüşüldüğünü bildirdi. Anlaşmanın amacı, kalıcı barış müzakerelerine zemin hazırlamak.
Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty, Pazar günü bölge genelindeki hükümetler, ABD temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmeler yürüttüğünü doğruladı.
Bakanlık açıklamasında "Bölgenin içinden geçtiği hassas süreç göz önünde bulundurularak, askeri gerilimi azaltmaya yönelik görüş ve öneriler paylaşıldı" denildi.
Trump, Fox News'e İran'ın bir anlaşmaya "yakın" olduğunu söyledi. Ancak İran, ABD ve İsrail ile herhangi bir müzakere yürüttüğünü defalarca yalanladı.
Bölge Yanacak
28 Şubat'ta ABD-İsrail'in İran'a düzenlediği ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürüldüğü saldırılarla başlayan savaş, tüm Orta Doğu'yu sardı ve küresel ekonomiyi ciddi biçimde sarstı.
Küresel petrol krizi etkisini hissettirmeye devam etti. Endonezya Pazartesi günü havacılık yakıt ek ücretini yüzde 10'dan yüzde 38'e çıkardığını açıkladı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Trump'a yönelik sosyal medya paylaşımında "Tüm bölgemiz yanacak çünkü siz Netanyahu'nun emirlerini takip etmekte ısrar ediyorsunuz" dedi.
Tahran'da ise pek çok sakin Trump'ın söylemlerine kayıtsız görünüyordu. Pazar günü şehrin batısındaki büyük bir parkta gençler spor yapıyor, uçurtma uçuruyor ve piknik yapıyordu.
Trump'ın, İran tarafından düşürülen savaş uçağının pilotunun kurtarılmasına ilişkin ayrıntıları Pazartesi günü bir basın toplantısında açıklaması bekleniyor.
Körfez ülkeleri Pazar'dan Pazartesi'ye uzanan süreçte yeni saldırı dalgaları bildirdi. Kuveyt, bir yerleşim bölgesine yapılan saldırıda altı kişinin yaralandığını açıkladı.
Birleşik Arap Emirlikleri de Pazartesi günü füze ve insansız hava aracı saldırısına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini ve Abu Dabi'deki bir sanayi bölgesinde bir kişinin yaralandığını duyurdu.
İsrail ordusu ve sağlık ekipleri, İran'dan atılan bir füzenin kuzey şehri Hayfa'daki bir apartmana isabet ettiğini açıkladı.
İtfaiyeciler, iki kişinin hayatını kaybettiğini ve iki kişinin daha enkaz altında kayıp olduğunu bildirdi.
Barışı Seçin
İran'da yerel medya, Pazartesi günü Tahran'daki yerleşim bölgelerine çok sayıda saldırı düzenlendiğini bildirdi. Devlet televizyonu ise bir üniversiteye yapılan saldırının ardından başkentin bazı bölgelerinde doğalgaz kesintileri yaşandığını duyurdu.
İsrail ordusu, Pazartesi günü erken saatlerde Tahran'daki hedeflere yönelik bir dizi saldırıyı tamamladığını açıkladı.
Öte yandan İran destekli Hizbullah'ın 2 Mart'ta İsrail'i hedef almasının ardından Lübnan da çatışmaların içine çekildi.
İsrail karşılık vererek güney Lübnan'ı işgal etti. Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, Pazar günü bölgedeki birlikleri ziyaret ederek saldırıların yoğunlaştırılacağı sözünü verdi.
AFP muhabirleri, İsrail kuvvetlerinin sakinleri tahliye etmeleri yönünde uyarmasının ardından Pazartesi günü Beyrut'un güney banliyölerine yeni bir saldırı düzenlendiğine tanıklık etti.
