Oda, hükümetle bütçe öncesi toplantıda konuştu.
Ticaret Odası, Başbakan Robert Abela’ya “durumu açıkça söylemesi” çağrısında bulundu. Odanın görüşüne göre işletmelere kamu maliyesinin sıkı olduğu konusunda özel uyarılar yapılırken halka “işler olağan şekilde devam ediyor” mesajı veriliyor.
Oda Başkanı William Spiteri, söz konusu açıklamaları Abela ile yaptığı bütçe öncesi toplantıda yaptı. Spiteri, hem işletmelerin hem de halkın Malta ekonomisine ilişkin tam tabloyu duymayı hak ettiğini vurguladı.
Spiteri, hükümetin geçen hafta düzenlediği ilk 100 gün konferansına atıf yaptı. Konferansta Malta’nın ekonomik durumu olumlu sunuldu ve işlerin “olağan şekilde devam edeceği” izlenimi verildi.
Buna karşın Spiteri, iki gün sonra MCESD’de Maliye Bakanı Clyde Caruana’nın çok daha temkinli bir mesaj verdiğini hatırlattı. Caruana, enerji fiyatları, açık üzerindeki baskı ve harcamalar için çok sınırlı alan konusunda uyarıda bulunmuştu.
“Kapalı kapılar ardında bir şey söylenip dış dünyaya her şeyin sorunsuz işlediği izlenimi verilmesi kabul edilemez bir durum,” diyen Spiteri, “Eğer önümüzde zor kararlar varsa şimdi hazırlığa başlarız” ifadelerini kullandı.
Oda ayrıca daha güçlü yönetişim talep etti. Yatırımcıların vergiler ve teşviklerin ötesinde istikrar, öngörülebilirlik, ülke itibarı, hukukun üstünlüğü ve görevlerini korku ve kayırmadan yerine getirebilecek bağımsızlığa, kaynağa, yetkinliğe ve cesarete sahip kurumlara baktığını savundu.
“Hukukun üstünlüğü herkes için eşit şekilde uygulanmalı,” diyen Spiteri, “Kural tanımazlarla rekabet etmek zorunda kalan meşru bir işletmenin hiçbir sonuçla karşılaşmayan kişilerle yarışması kabul edilemez” dedi.
Enerji konusuna değinen Spiteri, Malta’nın enerji sübvansiyonlarından kademeli olarak çıkmaya başlaması ve yenilenebilir enerjiye yatırımı artırması çağrısında bulundu.
Uluslararası Para Fonu’nun da aralarında bulunduğu uluslararası kurumların ve Merkez Bankası ile Malta Mali Danışma Konseyi gibi ulusal kuruluşların sübvansiyonların enerji krizine uzun vadeli çözüm olmadığını defalarca uyardığını belirtti.
Spiteri’ye göre tüketimi sübvanse etmeye yönelik harcamayı yenilenebilir enerjide stratejik yatırıma kaydırmak, sübvansiyonlar, elektrik şebekesi ve kamu maliyesi üzerindeki baskıyı hafifletebilir.
Hükümetin 2022 ile 2025 arasında yakıt sübvansiyonlarına yaklaşık 300 milyon euro harcadığını söyledi. Söz konusu dönemde litre başına yaklaşık dokuz sentlik bir fiyat artışı yapılsaydı, sübvansiyon maliyetinden yaklaşık 100 milyon euro tasarruf edilebileceğini ifade etti.
Spiteri, tasarruf edilen bu 100 milyon euronun yenilenebilir enerji sistemlerine yatırım için teşviklere yönlendirilmesi halinde, aynı dönemde bu sistemler için sunulan sermaye hibelerinin neredeyse üç katına çıkarılabileceğini ekledi.
Oda başkanı daha sonra iş gücü piyasasına geçti. İş gücü verimliliği büyümesinin yalnızca yüzde 0,1 olurken çalışan ücretleri tazminatının yüzde 4,4 büyüdüğünü belirttiği iki “endişe verici” rakama dikkat çekti.
Çalışanların iyi ücret almasının doğru olduğunu kabul eden Spiteri, tazminatın verimliliğin çok üzerinde artmaya devam etmesi halinde Malta’nın ciddi bir rekabet sorunu yaşayabileceği uyarısında bulundu.
Malta ekonomisinin sadece iş gücüne daha fazla insan ekleyerek büyümeye devam edemeyeceğini savunan Spiteri, hükümetin bunun yerine mevcut insan ve kaynaklardan daha fazla değer üretmeye odaklanması gerektiğini söyledi.
2027 Bütçesi’nin merkezine teknoloji, yapay zeka, otomasyon, beceri ve inovasyon yatırımlarının konması gerektiğini belirtti.
Aynı zamanda Spiteri, üçüncü ülke vatandaşı bir kişinin Malta’da bulunması ve çalışmaya başlamak için gerekli tüm kontrolleri tamamlamış olmasına rağmen bürokrasi nedeniyle aylarca işsiz kalmasının “mantıksız” olduğunu söyledi.
Malta’nın üçüncü ülke vatandaşlarına uzun vadeli bağımlılığını azaltma çabası ile ülkede bulunan kişiler için işlemlerin hızlandırılması talebi arasında çelişki olmadığını savundu.
Bu süreçlerde daha fazla verimlilik sağlanmasının verimliliği artıracağını ve maliyetleri düşüreceğini ifade etti.
“Popülist olup sadece bugünü düşünmeyi seçebilirsin ya da ciddi ve sorumlu olmayı seçebilirsin,” diyen Spiteri, “Biz ülkenin hem bugününü hem geleceğini gözetmeyi seçiyoruz... çünkü sorunları sonrakilere bırakmak adil değil” dedi.
Spiteri, Malta’nın önemli ekonomik başarısını kabul ederek sözlerini tamamladı. Bu başarının korunmasının ülkenin ekonomik gerçekleriyle yüzleşmeyi ve gelecek için daha güçlü, daha rekabetçi ve sürdürülebilir bir ekonomi inşa etmeyi gerektirdiğini savundu.
Eva Brannon, MaltaToday’de muhabir olarak görev yapıyor.
