İran ordusu Pazartesi günü, ABD Başkanı Donald Trump'ın kapalı su yolundan geçen gemilere eskortluk yapılacağını açıklamasının ardından, ABD kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi halinde saldırıya uğrayacağını bildirdi.
İran ordusu merkez komutanlığından Tümgeneral Ali Abdollahi, devlet yayın kuruluşu IRIB tarafından duyurulan açıklamada şu uyarıyı yaptı: "Herhangi bir yabancı silahlı kuvvetin -- özellikle saldırgan ABD ordusunun -- Hürmüz Boğazı'na yaklaşmaya veya girmeye niyetlenmesi halinde hedef alınacağını ve saldırıya uğrayacağını bildiriyoruz."
Abdollahi sözlerine şöyle devam etti: "Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin İran İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin kontrolünde olduğunu defalarca belirttik. Her koşulda, güvenli geçişin bu kuvvetlerle koordineli olması gerekir."
İki ülke arasındaki müzakereler, 8 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkesten bu yana tıkanmış durumda. ABD-İsrail saldırılarının ardından İran'ın stratejik boğaz üzerindeki kontrolü, başlıca anlaşmazlık konusu haline geldi.
Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, "Özgürlük Projesi" adını verdiği yeni deniz operasyonunu, ablukada kalan gemilerdeki mürettebata yönelik bir "insani" jest olarak nitelendirdi. Birçok geminin yiyecek ve diğer önemli malzemelerinin tükenmek üzere olduğunu belirtti.
Trump, Truth Social paylaşımında şunları söyledi: "Gemilerin ve mürettebatların boğazdan güvenli şekilde çıkarılması için elimizden geleni yapacağız. Bölge seyrüsefer için güvenli hale gelene kadar geri dönmeyeceklerini söylediler." Operasyonların Pazartesi başlayacağını da ekledi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı buna yanıt olarak şu açıklamayı yaptı: "Hürmüz Boğazı'ndaki yeni denizcilik rejimine yönelik herhangi bir Amerikan müdahalesi, ateşkes ihlali olarak değerlendirilecektir."
İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatarak petrol, doğalgaz ve gübrenin dünya ekonomisine akışını büyük ölçüde durdurdu. ABD ise İran limanlarına karşı bir karşı abluka uyguladı.
Trump paylaşımında, "Temsilcilerimin İran ile çok olumlu görüşmeler yürüttüğünü ve bu görüşmelerin herkes için çok olumlu sonuçlar doğurabileceğini biliyorum" ifadelerini kullandı.
Tahran'ın "savaşı sona erdirmeye odaklanan" 14 maddelik plan olarak tanımladığı öneriye doğrudan değinmedi.
ABD Merkez Komutanlığı, Hürmüz operasyonunda güdümlü füze atan destroyerler, 100'den fazla kara ve deniz tabanlı uçak, çok alanlı insansız platformlar ve 15 bin asker kullanılacağını açıkladı.
Denizcilik istihbarat firması AXSMarine'in verilerine göre, 29 Nisan itibarıyla Körfez'de 900'den fazla ticari gemi bulunuyordu.
'İmkansız Operasyon'
Amerikan haber sitesi Axios, öneri hakkında bilgi verilen iki kaynağa dayanarak İran'ın "boğazı yeniden açacak bir anlaşma için müzakerelerde bir aylık süre" belirlediğini, ABD deniz ablukasının kaldırılmasını ve savaşın sona erdirilmesini istediğini bildirdi.
Pazar günü erken saatlerde Devrim Muhafızları, sorumluluğu Trump'a yüklemeye çalışarak onun "imkansız bir operasyon ile İran İslam Cumhuriyeti ile kötü bir anlaşma arasında" seçim yapmak zorunda olduğunu söyledi.
Washington'un Avrupalı müttefikleri, boğazın kapalı kalmaya devam ettiği sürece ekonomilerinin daha fazla zarar göreceğinden endişeli. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul boğazın yeniden açılması talebinde bulundu.
Wadephul, İran'lı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede Almanya'nın müzakere yoluyla çözümü desteklediğini ancak "İran'ın nükleer silahlardan tamamen ve doğrulanabilir biçimde vazgeçmesi ve Hürmüz Boğazı'nı derhal açması gerektiğini" vurguladı.
Petrol fiyatları şu anda çatışma öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 50 üzerinde seyrediyor. Bunun başlıca nedeni boğazdaki tedarik tıkanıklığı.
'Rejimi Boğmak'
Hafta sonunu Florida'daki Mar-a-Lago tatil köyünde geçiren ABD Başkanı, Pazar günü hangi durumların yeni Amerikan askeri eylemini tetikleyebileceğini açıklamaktan kaçındı.
Ancak paylaşımında şu uyarıyı yaptı: "Bu insani gemi yönlendirme sürecine herhangi bir şekilde müdahale edilmesi halinde, ne yazık ki bu müdahaleyle güçlü biçimde başa çıkılması gerekecek."
Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD deniz ablukasının daha geniş bir ekonomik ambargonun yalnızca bir parçası olduğunu söyledi.
Bessent, Fox News'e verdiği demeçte şunları söyledi: "Rejimi boğuyoruz ve askerlerine maaş ödeyemiyorlar. Bu gerçek bir ekonomik abluka ve hükümetin tüm birimlerinde uygulanıyor."
İran Dini Lideri Ayetullah Mojtaba Khamenei'nin askeri danışmanı Mohsen Rezaei ise sert söylemiyle dikkat çekti. Rezaei, İran kuvvetlerinin ABD gemilerini batıracağını söyledi.
Rezaei X paylaşımında şunları söyledi: "ABD, dünyada uçak gemisine sahip tek korsandır. Korsanlarla yüzleşme yeteneğimiz, savaş gemilerini batırma yeteneğimizden daha az değildir. Uçak gemilerinizin ve kuvvetlerinizin mezarlığıyla yüzleşmeye hazır olun."
