Maliye Bakanı Clyde Caruana, Malta'nın 2029 yılına kadar bütçesini dengeleyeceğini ve üç yıl içinde küçük bir bütçe fazlası verebileceğini açıkladı.
Caruana, hükümetin 2025 yılı mali sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan rakamlara göre kamu borcu hafif bir artış gösterirken bütçe açığı keskin bir düşüşle AB'nin önerilen seviyelerinin altına indi.
Başlangıçta yüzde 3,3 olarak öngörülen Malta'nın 2025 bütçe açığı, "önemli ve ikna edici bir şekilde" düşerek yüzde 2,2 seviyesine geriledi.
Caruana, mahkemelerin devleti National Bank hissedarlarına 71 milyon Euro tazminat ödemeye mahkûm etmemiş olması durumunda açığın yüzde 1,9'a kadar düşeceğini belirtti.
Bütçe dengesi, hükümet gelir ve giderleri arasındaki farkı yansıtır. Harcamalar gelirleri aştığında bütçe açık verir; gelirler harcamaları geçtiğinde ise bütçe fazlası oluşur.
Malta, son yıllarda yüksek bütçe açığı nedeniyle zor durumda kalmıştı. Avrupa Komisyonu 2024 yılında Malta'ya karşı aşırı açık prosedürü başlatmıştı.
Malta'nın bütçe açığı, hükümetin COVID-19 pandemisinin etkilerini hafifletmeye çalıştığı 2020 yılında yüzde 8,7 ile zirve yapmıştı.
O tarihten bu yana açık kademeli olarak düştü. Caruana, AB maliye bakanlarının Temmuz'da bu konuda karar vermesinin ardından Malta'nın yaz aylarına kadar aşırı açık prosedüründen çıkabileceğini öne sürdü.
Caruana'nın öngörülerine göre bütçe açığı önümüzdeki yıllarda düşmeye devam edecek: 2026 sonunda yüzde 1,6, 2027'de ise yüzde 1'e gerileyecek.
Caruana, bundan sonra işlerin daha da iyiye gideceğini belirtti.
Caruana, "2029 ve 2030'da bütçeyi dengeleyeceğiz ya da yüzde 0,1'lik küçük bir fazla vereceğiz" dedi.
Caruana, yıllık açığın ortadan kaldırılmasının ülkenin ekonomik refahı için önemli bir adım olacağını savundu. Açığın "zor zamanlarda insanlara yardım etmek için var olduğunu", ancak zor dönem sona erdiğinde ülkenin mali rezervlerini büyütmesi gerektiğini vurguladı.
'Muhafazakâr' tahminler
Caruana, hükümetin tahminlerinin küresel belirsizlik nedeniyle altüst olacağı iddiasını reddetti. Hükümetin "tahminlerinde muhafazakâr" davrandığını söyledi.
Açık 2021'den bu yana yıllık ortalama 1,3 puan düşerken, Malta'nın hedeflerine ulaşmak için yılda yalnızca 0,6 puanlık bir düşüş sağlamasının yeterli olacağını belirtti.
Ancak Caruana, hükümetin mali tahminlerinin uzun süredir vaat edilen toplu taşıma projesi için yapılacak olası harcamaları içermediğini ekledi.
Ulusal borç
Borç konusuna değinen Caruana, Malta'nın borç seviyelerinin pandemi sonrasında artmış olmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Caruana, "Bu yaşanmamış olsaydı ülke ekonomisi bugün büyümeyecek ve insanlar çok daha fazla zarar görecekti" dedi.
Bununla birlikte Caruana, ülkenin ekonomik büyümesinin borç artışını çok geride bıraktığını ve borç seviyesinin yüzde 46,4 ile AB'nin önerilen seviyelerinin oldukça altında kaldığını vurguladı.
Resmi rakamlara göre ulusal borç yaklaşık 11,5 milyar Euro seviyesine ulaştı.
Eurostat verilerine göre Malta, borç-GSYİH oranında AB'de en iyi onuncu sırada yer alıyor. Bu oran, bir ülkenin toplam borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasılasına oranını ölçüyor.
Caruana, muhalefetin artan borçla ilgili eleştirilerini reddederek Nasyonalist Parti'nin mali sicilini "korkunç" olarak nitelendirdi.
Caruana, "1999'dan 2013'e kadar, üç yasama dönemi boyunca 15 yıl yüzde 60 eşiğinin üzerinde kaldık ve borç GSYİH'nin yüzde 71'ine ulaştı. Şimdiyse pandemiler ve savaşlarla dolu on yılda borç seviyemiz düşüyor" dedi.
Caruana, borç seviyelerinin de açık gibi önümüzdeki yıllarda düşeceğini ve 2030'da yüzde 38,9'a gerileyeceğini söyledi. Bu seviye en son 1990'ların ortasında kaydedilmişti.
Malta'nın mevcut borçlarına yönelik faiz ödemelerinin de azalacağını belirten Caruana, ödemelerin önümüzdeki yıllarda GSYİH'nin yaklaşık yüzde 1,2'sinde sabitlenmesini öngördü.
Caruana ayrıca hükümetin mali denetim organı Malta Mali Danışma Konseyi'nin "verimsiz harcamaların şişirildiğine" ilişkin eleştirilerini de reddetti.
Konseyin görüşlerini "geçerli bir teknik değerlendirme" olarak nitelendiren Caruana, çarşamba günü açıklanan rakamların hükümetin "mali hedeflerini sürekli aştığını" gösterdiğini söyledi.
