Malta'daki gözaltı merkezlerinde tutulan göçmenler temel psikiyatrik bakıma erişebiliyor. Ancak bağımsız psikolojik danışmanlık ve uzman travma desteği almak hâlâ zor. RTK103'te yayınlanan Empower to Integrate programının üçüncü bölümünde, mevcut hizmetlerle gözaltındakilerin psikolojik ihtiyaçları arasındaki boşluk ele alındı.
aditus vakfının genel müdür yardımcısı Carla Camilleri, gözaltı yetkililerinin bir pratisyen hekim ve ziyaret eden bir psikiyatrist aracılığıyla erişim sağladığını anlattı. Ancak ek destek, kişinin göç statüsüne bağlı olarak değişebiliyor. Bu da aynı sistemin içinde tutulan insanlar için farklı bakım yolları yaratıyor.
Sığınmacılar için destek, Sığınmacıların Refahından Sorumlu Ajans (AWAS) üzerinden sağlanabiliyor. Ciddi kırılganlık tespit edilen değerlendirmeler ise tahliye için dayanak oluşturabiliyor. Camilleri ancak psikolojik zorlukların her zaman hemen belli olmadığı konusunda uyardı. Bu nedenle bazı gözaltındakiler kırılgan olarak tanımlanmadan kalabiliyor.
Bu endişe, insanların Malta'ya ulaşmadan önce yaşadıklarına bakıldığında daha da önem kazanıyor. Camilleri, işkence, insan ticareti, cinsel şiddet ve silahlı çatışma yaşamış danışanlarını anlattı. Gözaltı ortamlarının bu tür travmaların sonuçlarına yanıt verecek donanıma sahip olup olmadığını sorguladı.
Empower to Integrate projesinin iletişim stratejisti Racheal Ikulagba, gözaltının kendisinin yarattığı ek psikolojik yüke dikkat çekti. İnsanları ülkelerinden ayrılmaya zorlayan deneyimlerin ötesinde, sevdiklerinden ayrı kalmak, özgürlüğün kısıtlanması ve geleceğe dair belirsizlik duygusal sıkıntıyı artırabiliyor.
Ikulagba'ya göre bu deneyimler yalnızca göç sınıflandırmaları üzerinden anlaşılamaz. Esas olarak insanları tutmaya odaklanan bir sistemin, zaten ciddi belirsizlikle başa çıkmaya çalışan bireylerin ihtiyaçlarını yeterince karşılayıp karşılayamayacağını sorguladı.
Ancak sorun, sıkıntıyı fark etmekle sınırlı değil. Uygun desteğe erişimin sağlanması da gerekiyor. Avukatların gözaltı merkezlerini ziyaret etmesine izin verilse de Camilleri, avukatların psikolojik travmayı tespit edecek ya da tedavi edecek niteliğe sahip olmadığını açıkladı. Bağımsız danışmanların erişim sağlama girişimleri de kısıtlamalarla karşılaştı. Bu durum uzmanlaşmış müdahale imkânlarını sınırlıyor.
Hizmetler mevcut olsa bile yardım istemek başka bir zorluk olabilir. Ikulagba, travma yaşamış kişilerin etkilerini fark etmekte ya da dile getirmekte zorlanabileceğini belirtti. Özellikle ruh sağlığının kendi topluluklarında damgalandığı durumlarda bu zorluk daha da artıyor.
Ikulagba, insanların geçmişini, inançlarını ve deneyimlerini dikkate alan kültürel duyarlılığa sahip yaklaşımların önemini vurguladı. Ona göre güven inşa etmek, bu farklılıkları anlayan ve kişilerin derinden kişisel deneyimlerini hemen paylaşmasını beklemeden ihtiyaçlarını belirlemelerine yardımcı olabilen profesyonellerle mümkün.
Göçmenlerin öncülük ettiği kuruluşlar da burada rol oynayabilir. Ikulagba, African Media Association Malta gibi kuruluşların dil ve kültür engellerini aşmaya yardımcı olabileceğini, göçmenleri uygun hizmetlerle buluşturabileceğini ve destek almaya olan güveni artırabileceğini söyledi.
Camilleri, savunmasız sığınmacılar için mevcut yasal yolları kabul etmekle birlikte, psikolojik sorunların erken tespitinin hayati önem taşıdığını savundu. Özellikle gözaltı koşullarının bu sorunları daha da kötüleştirebileceği dikkate alındığında bu önem artıyor.
Camilleri ayrıca gözaltında olmayan kişiler için kullanılabilecek ruh sağlığı klinikleri ve yardım hatlarına dikkat çekti. Ikulagba ise göçmenlerin öncülük ettiği kuruluşların insanların bu hizmetlerde yol bulmasındaki rolünü vurguladı.
Bölümü Newsbook Malta YouTube kanalından izleyebilir ve dinleyebilirsiniz.
Empower to Integrate radyo programı, aditus vakfı ile African Media Association Malta'nın ortak yürüttüğü “Empower to Integrate” projesinin bir parçası. Program, Malta'daki üçüncü ülke vatandaşlarının entegrasyonunu ve sosyal katılımını geliştirmeye adanmış durumda. Proje, Sığınma, Göç ve Entegrasyon Fonu (AMIF) tarafından finanse ediliyor, Avrupa Birliği ortak finansmanı sağlıyor ve Parlamento Sekreterliği Avrupa Fonları ile iş birliği içinde yürütülüyor. Proje hakkında daha fazla bilgi buradan edinilebilir.
