Maltalı bir vatandaş, hükümetin nüfus kayıtlarında yabancı karakterlerin kullanımını yasaklayan yasa tasarısını geçirmesi halinde anayasa mahkemesine başvuracağını açıkladı.
Michael Debono Mrđen, hükümetin Malta nüfus müdürlüğünde yapılacak değişiklikleri duyurmasının ardından isminin "yasadışı ilan edildiğini" hissetttiğini söyledi. Önerilen değişikliklere göre yeni doğan bebeklerin isimleri yalnızca Maltaca veya İngilizce alfabedeki harflerle kaydedilebilecek.
İçişleri Bakanlığı'nın açıklamasına göre doğum belgeleri dahil "tüm resmi belgeler" yalnızca temel ISO Latin karakterleri veya Maltaca karakterler kullanılarak hazırlanacak.
Bu düzenleme, Maltaca'ya özgü ċ, ġ, ħ, ż gibi özel harflerin kabul edileceği ancak é, ü, ñ, ç, à gibi diğer Latin diyakritik işaretlerinin reddedileceği anlamına geliyor.
İçişleri Bakanlığı basın bülteninde, "Basit bir ifadeyle, Malta'da doğum kaydı yaptıracaksanız anayasada belirlendiği şekliyle Maltaca veya İngilizce dil ve alfabesini kullanacaksınız" denildi.
Eski bakan José Herrera ve emniyet müdürü Angelo Gafà gibi bazı tanınmış Maltalılar isimlerinde Latin diyakritik işaretleri kullanıyor.
İçişleri Bakanlığı sözcüsü, José, Céline ve Zoë gibi isimlerin önerilen yasaya göre "kabul edilmeyeceğini" doğruladı. Ancak belirgin bir tutarsızlık olarak Gafà örneğinin "Malta Dil Ulusal Konseyi'nin onayıyla" kabul edilebileceğini söyledi.
Debono Mrđen, isminin nüfus müdürlüğüne kaydedilmesi için daha önce altı yıl süren bir hukuk mücadelesi kazanmıştı. Nüfus müdürlüğü, 2017'de Hırvat bir vatandaşla evlendikten sonra soyadını değiştirmek istediğinde đ (dyet) harfini kaydetmeyi reddetmişti.
Ancak 2023'te istinaf mahkemesi, nüfus müdürüne soyadını Debono Mrđen olarak doğru şekilde kaydetmesi için gerekli sistem değişikliklerini yapmasını emretti. Mahkeme, bu değişikliklerin altı ay içinde yapılmasını, aksi halde değişiklikler tamamlanana kadar her gün 20 euro para cezası uygulanmasını kararlaştırdı.
Mahkeme, nüfus müdürlüğünün bilgisayar sisteminin günün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde modernize edilmesi gerektiği sonucuna vardı. Bu sayede yurt dışında ve Malta'da kaydedilen doğum, ölüm ve evlilik belgeleri arasında farklılıklar olursa vatandaşlar için sorun yaratılmaması sağlanacaktı.
Debono Mrđen, nüfus müdürlüğünün mahkeme kararına uyarak ismini değiştirdiğini ancak yeni yasanın "ayrımcı bir politikayı" yasalaştırarak elde ettiği hakları ortadan kaldırmakla tehdit ettiğini söyledi.
"O zamandan beri baba oldum ve ancak çok ısrar ettikten sonra oğlumun adını doğru şekilde kaydettirmeyi başardım" diyen Debono Mrđen, "Bir çocuğum daha olursa ne olacak? Benimkinden farklı bir soyadı mı taşıyacak?" diye sordu.
"İsminiz kimliğinizin bir parçasıdır, bu yüzden bunun aile ve özel hayat hakkını ihlal ettiğine inanıyorum" dedi.
Debono Mrđen, Maltaca ve İngilizce alfabelerin diyakritik işaretleri içeren genişletilmiş bir Latin alfabesi versiyonuna geçirilmesi gibi bir çözüm bulmak için yasa yapıcılarla görüşmeye hazır olduğunu belirtti.
"Bu yasayla ismimin yasadışı ilan edildiğini hissediyorum" diyen Debono Mrđen, "Umarım yasa parlamentodan geçmeden önce değiştirilir, ama geçerse anayasa mahkemesinde itiraz edeceğim" dedi.
Ancak eski bakan José Herrera, hükümetin önerdiği değişikliklere karşı değil. Herrera, bakanlık yaptığı dönemde parlamentonun Medeni Kanun'da değişiklikler yaparak nüfus kayıtlarında Maltaca alfabenin özel karakterleriyle kayıtlı isimlerin düzeltilmesine olanak tanıdığını hatırlattı.
Öte yandan Herrera, nüfus müdürlüğünün Latin veya Maltaca alfabe dışındaki karakterleri kabul etmek zorunda kalması halinde bunun bir "Pandora'nın kutusu" açabileceğini söyledi. Almanca'daki eszett (ß) ve umlaut (ü), Fransızca'daki ligatürler (æ) gibi çok sayıda farklı karakterin gündeme gelebileceğini, Avrupa dışı karakter setlerinin ise çok daha karmaşık ve yapısal olarak farklı karakterler içerdiğini belirtti.
Herrera, "Uzun süredir olduğu gibi ve benim adımda da görülebileceği üzere mevcut sistemler bu tür farklılıkları barındırmadan makul şekilde işlev görmüştür. Sonuç olarak yapılan önerilere esaslı bir itirazım yok" dedi.
