Maliye Bakanı Clyde Caruana'ya göre Malta hükümeti, Ortadoğu'daki savaşın yol açtığı enerji fiyat artışlarının etkisini hafifletmek için yıl sonuna kadar 80 ila 100 milyon Euro harcamayı öngörüyor.
Caruana, Times of Malta'ya yaptığı açıklamada "Mevcut durumda, yıl sonuna kadar savaş fonumuzdan bu kadar harcamamız gerekeceğini tahmin ediyoruz" dedi.
Ek fatura; ara bağlantı hattı ve LNG tedarikinden kaynaklanan artan yakıt ve elektrik maliyetlerini karşılayacak.
Bu harcama ülke maliyesi için ciddi bir darbe olsa da Caruana'nın 250 milyon Euro değerinde olduğunu belirttiği savaş fonunda hâlâ önemli bir manevra alanı bulunuyor.
Caruana, İran savaşının başlamasının ardından parlamentoda, Malta'nın mevcut sübvansiyonların üzerindeki fiyat şoklarını absorbe etmek için bu tutarı ayırdığını açıklamıştı.
Savaş Ortadoğu'yu kasıp kavururken petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükseliyor; artan enerji fiyatlarının tüketiciler ve ekonomi üzerindeki etkisine ilişkin endişeler de büyüyor.
Brent ham petrol fiyatları defalarca varil başına 100 doları aştı. İran'ın geçen ay Katar'ın büyük bir doğal gaz tesisine düzenlediği drone saldırılarının ardından LNG fiyatları daha da dramatik artışlar yaşadı.
Malta'nın akaryakıt fiyatları 2026 sonuna kadar hedge edilmiş olsa da dizel için böyle bir koruma bulunmuyor. Bu durum savaş fonunu piyasa dalgalanmalarına açık bırakıyor.
"Bütçede öngördüğümden bile daha iyi bir performans gösterebiliriz" — Clyde Caruana
Ancak bakan, devasa ek harcamaya rağmen son bütçede belirlediği açık azaltma hedeflerini tutturacağından, hatta aşacağından emin olduğunu söyledi.
Caruana, ekonominin faturayı karşılayacak vergi gelirini üretecek kadar hızlı büyüdüğünü ve vergi dairesinin alacaklarını giderek daha etkin tahsil ettiğini belirterek ülkenin mali açıdan görece rahat bir konumda olduğunu savundu.
Caruana "Mevcut durumda, ekstra harcamanın açık hedeflerimizi etkilemeyeceği konusunda iyimserim; hatta Ekim bütçesinde öngördüğümden daha iyi bir performans bile gösterebiliriz" dedi.
Bakan, son bütçede açığı bu yıl içinde AB onaylı yüzde 3 eşiğinin altına çekme sözü vermişti.
Caruana ayrıca enerji krizinin mali hedeflerini raydan çıkarmayacağına güveniyor; çünkü milyonlarca dolarlık yakıt faturası, artık defterden düşen bir kerelik bir giderle neredeyse tamamen dengeleniyor.
Geçen yılki bütçe açığı, National Bank hissedarlarına ayrılan 73 milyon Euro tazminatla ağırlaşmıştı. Bu yüke rağmen hükümet açık hedeflerini tutturdu ve Caruana benzer büyüklükteki enerji tampon faturasıyla bu yıl da aynı sonuca ulaşmayı bekliyor.
Bu durum, bu yılki açık üzerindeki etkinin geçen yılınkiyle kabaca eşdeğer olacağı anlamına geliyor.
Kritik yakıt koridoru
ABD-İsrail saldırısının başlattığı İran savaşı, dünyanın tartışmasız en kritik yakıt koridorunu altüst etti. İran geçen ay Hürmüz Boğazı'nı kapattı — dünya petrolünün beşte birinin ve büyük miktarda LNG'nin taşındığı bu dar su yolu artık geçilemiyor.
İşleri daha da kötüleştiren gelişme ise İran'ın geçen ay Katar'ın iki ana LNG tesisine drone saldırısı düzenlemesi oldu. Malta gazını dünyanın o bölgesinden almasa da küresel arz üzerindeki baskı fiyatları yine de etkiliyor.
Öte yandan bölgede seyrüsefer yapmayı göze alan az sayıdaki gemi için sigorta primleri fırladı ve her sefere milyonlarca dolar ek maliyet ekledi.
Malta şu anda yılda 150 milyon Euro sübvansiyon harcıyor. 2022'de Rusya-Ukrayna çatışmasının patlak vermesiyle ülke sübvansiyonlara 350 milyon Euro harcamıştı.
