Maltalı araştırmacılar, çok küçük kan örneklerinden tümör kaynaklı vezikülleri yakalayıp karakterize edebilen bir kan testi geliştirdi. Bu yenilik, erken kanser teşhisi ve tedavi takibinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Söz konusu yenilik, Xjenza Malta tarafından FUSION: Ar-Ge Teknoloji Geliştirme Programı kapsamında finanse edilen M3Profiler projesinden doğdu (Hibe Anlaşması numarası: R&I-2020-011T).
Projeyi biyoteknoloji şirketi Omnigene Medical Technology Ltd yürütüyor. Devam eden araştırma kapsamında ekip, sınırlı biyolojik materyalin kullanımını en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmış yüksek hassasiyetli bir damlacık bazlı iş akışı geliştirmeyi başardı. Bilim insanları, deneyi mikroskobik damlacıklara küçülterek tespit hassasiyetini büyük ölçüde artırırken gereken plazma miktarını da azalttı.
Tümör kaynaklı veziküller — kanser hücrelerinin kan dolaşımına saldığı küçük parçacıklar — kanserin teşhis ve takibinde değerli biyobelirteçler olarak giderek daha fazla kabul görüyor. Ancak bu veziküllerin düşük konsantrasyonlarda tespit edilmesi teknik açıdan zorlu olmaya devam ediyordu. M3Profiler ekibi, örnekleri damlacıklara bölerek çok az sayıda bile olsa veziküllerin daha verimli biçimde yakalanıp analiz edilmesini sağladı.
"Amacımız, son derece küçük giriş hacimleriyle çalışırken hassasiyeti sınırlarına kadar zorlamaktı."
— M3Profiler proje araştırmacıları
Proje araştırmacıları şunları açıkladı: "Amacımız, son derece küçük giriş hacimleriyle çalışırken hassasiyeti sınırlarına kadar zorlamaktı. Damlacık teknolojisinden yararlanarak, daha önce güvenilir profilleme için çok küçük kabul edilen plazma örneklerindeki tümör kaynaklı vezikülleri analiz edebiliyoruz."
Proje, biyoteknoloji şirketinin özellikle boncuk bazlı test teknolojilerindeki uzmanlığı üzerine inşa edildi. Omnigene Medical Technologies, çoklu boncuk bazlı testlerdeki çalışmalarıyla tanınıyor. Şirket daha önce sadece 30 mikrolitre kandan viral antikorları ölçebilen kuru kan çoklu testlerinin geliştirilmesinde kilit rol oynamıştı.
M3Profiler ekibi bu deneyimi kullanarak boncuk bazlı immünotest ilkelerini minyatürleştirilmiş damlacık formatına başarıyla aktardı. Ortaya çıkan sistem, tek bir düşük hacimli plazma örneğinden 12'den fazla farklı antijeni okuyabilen yüksek düzeyde çoğullanmış bir yapıya sahip. Bu düzeydeki çoğullama, klinisyenlerin ve araştırmacıların invaziv doku biyopsilerine ihtiyaç duymadan tedavi takibini destekleyecek ayrıntılı tümör profilleri oluşturmasına olanak tanıyor.
Onkoloji açısından sonuçlar oldukça önemli. Minimal kan örneklerinden tümör kaynaklı vezikülleri hassas biçimde tespit edebilme yeteneği şu alanlarda yeni olanaklar açıyor:
• Erken tümör tespiti: Klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce kanserin saptanması.
• Gerçek zamanlı tedavi takibi: Klinisyenlerin tedavi etkinliğini daha hızlı değerlendirmesi.
• Hastalık nüksünün erken tespiti: Mümkün olan en erken aşamada müdahaleye olanak tanınması.
İş akışı, sınırlı giriş materyalinden elde edilen bilgiyi en üst düzeye çıkardığından, tekrarlanan küçük hacimli kan örneklerinin tercih edildiği uzun süreli takip için özellikle uygun.
Araştırmacılar, teknolojinin zaman içinde tümör davranışına ilişkin dinamik moleküler bilgiler sağlayarak kişiselleştirilmiş tıp yaklaşımlarını önemli ölçüde ilerletebileceğini belirtiyor.
M3Profiler projesi ilerledikçe farklı kanser türlerinde performansı değerlendirmek için ek doğrulama çalışmalarının yapılması bekleniyor. Doğrulama çalışmaları şu anda Malta Üniversitesi tarafından yürütülüyor. Klinik pratiğe başarıyla aktarılması halinde Malta'da geliştirilen damlacık testi, ülkeyi sıvı biyopsi inovasyonunun ön saflarına taşıyabilir.
Minyatürleştirme, çoğullama ve yüksek hassasiyet kombinasyonuyla yeni test, daha erişilebilir ve hassas kanser tanı ve teranostik yöntemlerine doğru umut verici bir sıçramayı temsil ediyor.
Claudine Spiteri, Omnigene Medical Technologies Ltd. direktörüdür.
