Planlama Otoritesi (PA), Manoel Adası'nda yasadışı olarak inşa edilen 20 padel kortuna af getirirken, 10 yeni kort için daha izin verdi ve yasadışı çalışmalar nedeniyle 25 bin avro para cezası kesti. Karar, kamuoyunda büyük tepki çekti ve Başbakan Robert Abela'nın halka ihanet ettiği suçlamalarına yol açtı.
Başvuru, PA/07995/25 numarasıyla geçen kasım ayında Gżira futbol kulübü adına Sharlon Pace tarafından yapıldı. Başvuruda, Nicholl Ground olarak bilinen ve daha önce futbol sahası olarak kullanılan alanda "sökülebilir cam yapılarla değişken spor kullanımlı spor sahasının yeniden tesisi" talep ediliyordu. Başvuru, yaklaşık 6 bin 700 metrekarelik bir alanı kapsıyor.
Ancak padel kortlarındaki çalışmalar, izin alınmadan çok önce başlamıştı. Momentum, mart ayında yasadışı çalışmaları ilk kez gündeme getirdi. Bunun üzerine Manoel Island: Post Għalina kampanyası ve Moviment Graffitti'nin de aralarında bulunduğu gruplar, çalışmaların durdurulması için çağrı yaptı ve itiraz sahipleri PA'nın denetim birimine şikayette bulundu. PA, denetim görevlilerinin ziyaretinin ardından çalışmaları durdurdu. O noktada çalışmalar neredeyse tamamlanmıştı; Moviment Graffitti'nin yayınladığı drone görüntüleri, birçok kortun ileri aşamada olduğunu gösteriyordu.
PA'nın dosya sorumlusu yine de iznin verilmesini ve yasadışı çalışmalar için 900 avro para cezası kesilmesini önerdi. Gerekçe olarak da alanın tarihsel olarak Nicholl Futbol Sahası'na ev sahipliği yaptığı belirtildi. Çevre ve Kaynaklar Otoritesi (ERA) ve kültürel miras denetimi gibi birçok kurum, değerlendirme sürecinde gelişmeye itiraz etmedi.
Perşembe günkü PA duruşması başlangıçta seçim haftasında yapılacaktı ancak başvuru sahibinin mimarının duruşmaya katılamaması nedeniyle son anda ertelendi.
Duruşmada mimar Ruben Sciortino, 2021'de Manoel Adası master planının bir parçası olarak Gżira futbol kulübü sahasının adanın kuzey kıyısına taşınmasını öngören planın, hükümetin adayı MIDI'den geri alma planını açıklamasıyla suya düştüğünü söyledi. Bu durum Gżira futbol kulübünü planlarını yeniden gözden geçirmeye itti ve sahanın onarımı için başvuruda bulunuldu. Saha artık padel kortları ya da futbol sahası olarak kullanılabilecek "çok amaçlı" bir spor alanı olacak.
PA planlama müdürlüğü yetkilileri, sahanın önceki kullanımını (spor ve rekreasyon alanı) koruyacağını ve gelişmenin alanda önemli bir görsel etki yaratmayacağını söyledi. Ayrıca önerilen yapıların geri dönüştürülebilir olduğu belirtildi. Yasadışı çalışmalar için kesilen 900 avro para cezasının ise mevcut kurallar kapsamında standart bir formüle dayandığı ifade edildi.
Flimkien Għal Ambjent Aħjar adına konuşan Michael Sciortino, başvurunun geçerli sayılıp sayılamayacağını sorguladı çünkü başvuru sırasında arazi başvuru sahibine değil MIDI'ye aitti. Ayrıca PA yönetim kurulunun hükümet tarafından atanan üyelerinin davadan çekilmesini talep etti; zira arazi artık hükümet tarafından devralınmıştı. Yapıların futbol sahasına yer açmak için sökülebilir olacağı iddiasını da "alay konusu" olarak nitelendirdi ve kalıcı olarak padel kortu olarak kullanılacaklarını savundu. Alanın Valletta UNESCO tampon bölgesi içinde olması nedeniyle başvurunun bir kültürel miras etki değerlendirmesine tabi tutulması gerektiğini söyledi.
FAA koordinatörü Astrid Vella ise UNESCO'nun gelişmeden endişe duyduğunu belirtti. Proje kapsamında kurulan projektörlerin Valletta silüetini gölgede bırakacağını söyleyen Vella, bu gelişmenin birkaç hafta önce UNESCO yetkililerinin ziyaretinde de gündeme geldiğini aktardı.
Moviment Graffitti temsilcileri, Gżira futbol kulübünün daha önceki başvurularda arazinin sahibi olmadığını kabul ettiğini hatırlattı. Bu durumun mevcut başvuruyu geçersiz kıldığını savundular. Manoel Island: Post Għalina aktivistleri ise halkın 43 milyon avro ödeyerek geri aldığı arazinin ticari amaçlarla kullanılmaması gerektiğini söyledi. İmar izni verilmesinin, alan için gelecekteki planları olumsuz etkileyeceğini belirttiler.
Başvuru sahibi, Gżira futbol kulübünün başvuru sırasında arazi sahibi olmadığını ancak o dönemde sahibi olarak listelenen MIDI ile başvuruyu ilerletmek için anlaşma yaptığını beyan ettiğini söyledi. Beyanın doğru olduğunu savunan başvuru sahibi, itiraz sahiplerinin başvurunun geçersiz olduğu yönündeki iddialarını reddetti. Ancak bir kültürel miras etki değerlendirmesinin yapılmadığını kabul eden başvuru sahibi, kültürel miras denetiminin planlara itiraz etmediğini öne sürdü.
PA yönetim kurulu başkanı Emanuel Camilleri, önerilen 900 avro para cezasını "gülünç" olarak nitelendirdi ve hükümetin geçen yıl önerilen tartışmalı planlama reformunda cezaları önemli ölçüde artırmaya gittiğini hatırlattı. "Beğenelim ya da beğenmeyelim, yasa yasadışı gelişmeye af getirilmesine izin veriyor" dedi. Kurul, 25 bin avro planlama kazancı cezası kesti ancak Manoel Adası için yeni bir master plan hazırlanana kadar futbol kulübünün gelecekteki hak taleplerini kısıtlama çağrılarını reddetti. Başvuru, 11 lehte ve 1 aleyhte oyla kabul edildi; kurul üyesi Romano Cassar değiştirilen öneriye karşı oy kullanan tek isim oldu. Cezanın geliştirici tarafından temyiz edilebileceği belirtildi.
Karara tepki gösteren Moviment Graffitti, PA'nın kamu arazisinin yasadışı işgalini onayladığını ve ticari operasyonun genişlemesine izin verdiğini söyledi. Graffitti, Sharlon Pace'i "kamu arazisi üzerinde özel padel kortları inşa etmekle" ve önemli arkeolojik kalıntıları örtmekle suçlayarak, otoritenin "zorbaların kuralını" pekiştirdiğini ifade etti. Örgüt, "Her şeyden önce, bugün Başbakan'ın Manoel Adası'nın halka iade edileceği sözü ihanete uğradı" diyerek, gerçek bir kamu parkı için kampanyalarının devam edeceğini vurguladı.
Momentum partisi de kararı sert bir dille eleştirdi. Parti, Manoel Adası'nın halka açık bir alan olarak korunması gerektiğini, özel ticari çıkarlara hizmet edilmemesi gerektiğini savundu. Açıklamada, vergi mükelleflerinin adayı geri almak için yaklaşık 43 milyon avro harcadığı hatırlatılarak, bu kararın hükümetin adayı herkese açık bir milli parka dönüştürme vaatleriyle çeliştiği vurgulandı. Momentum lideri Arnold Cassola, "Vergi mükellefleri Manoel Adası'nı kamu için geri almak için 43 milyon avro harcadıysa, neden kamu arazisi bir kez daha özel ticari sömürüye açılıyor?" diye sordu. Cassola ayrıca PA'yı "önce inşa et, sonra onayla" kültürünü pekiştirmekle suçlayarak, yasadışı gelişmelerin onaylanmasının Malta'nın planlama sistemine olan kamu güvenini zedelediğini belirtti. Momentum, hükümete siteyle ilgili tüm anlaşmaları yayınlaması ve ticari faaliyete izin verilen yasal dayanağı netleştirmesi çağrısında bulunurken, şeffaf bir master plan tamamlanana kadar başka ticari gelişmeye izin verilmemesi gerektiğini vurguladı. Parti, "Manoel Adası Malta halkına aittir" diyerek, adanın özel ticari çıkarlara değil, gelecek nesiller için erişilebilir bir kamu alanı olarak kalması gerektiğini yineledi.
İşçi Partisi'nden Gżira Belediye Başkanı Neville Chetcuti'nin yasadışılıkların affedilmesi lehine oy kullandığı, Ulusalcı Parti'nin (PN) ise tartışmalı karara henüz tepki vermediği öğrenildi.
