Bir annenin Ombudsman'a yaptığı şikâyet, Engelli Kişilerin Hakları Komisyonu'nu (CRPD) uygulamalı davranış analizi (ABA) terapisi geri ödemelerine getirdiği genel yasağı kaldırmaya yöneltti. Karar, Terapi Geri Ödeme Planı'nın merkezindeki bir çelişkiyi açıkça ortaya koyuyor.
24 Temmuz 2026'da yapılan şikâyet, Eğitimden Sorumlu Komiser Emekli Başyargıç Vincent De Gaetano'ya atandı. Şikâyet, CRPD'nin annenin kızlarına gerekli gördüğü ABA terapisi için geri ödeme onaylamayı reddetmesiyle ilgiliydi. CRPD, ABA'nın Malta'da düzenlenmediğini, yerel standartların oturmadığını ve doğru uygulanmazsa risk oluşturabileceğini savundu.
Şikâyetçi ise bu tutumun çelişkili ve ayrımcı olduğunu ileri sürdü. Ona göre ABA temelli hizmetler zaten hükümet tarafından finanse ediliyor ve devlet eğitim sistemi içinde sunuluyordu. Annenin anlattığına göre, kızlarından biri 2024 Kasım ayında devletle sözleşmeli bir sağlayıcı olan Hand in Hand'de ciddi bir olay yaşadı. Bundan sonra özel terapi, ailesi için tek uygulanabilir seçenek haline geldi.
Komiser, 3 Ekim'de yayımladığı Ara Görüş'te genel reddin ciddi kötü yönetim sorunları doğurduğunu tespit etti. Kararı “makul değil, adaletsiz, ayrımcılık içeren ve ilke olarak yanlış” diye nitelendirdi. Komiser, CRPD'nin 34 sayfalık yanıtının “ortadaki fili rahatça görmezden geldiğini” de belirtti: Hükümet, tamamen ABA'ya dayalı ve üçüncü taraf sağlayıcılarca sunulan hizmetleri finanse etmek için yüz binlerce vergi mükellefinin parasını harcıyor. Komiser şöyle ekledi: “Bu, uygun olmayan bir ayrımcılık değilse, neyin ayrımcılık olduğunu bilmiyorum.”
Komiser, CRPD'nin niyetlerinin büyük olasılıkla iyi olduğunu kabul etti. Ancak “Cehennem yolu iyi niyetlerle döşenmiştir” dedi. Ayrıca şikâyetçinin üzerindeki yükün “baskıcılık eşiğine” ulaştığını ifade etti.
CRPD, 30 Ekim'de genel yasağın kaldırıldığını doğruladı. 2023'te plan başladığından bu yana yapılan başvurular yeniden değerlendiriliyor. Uygun bekleyen başvurular, gerekli bilgiler alındıktan sonra geri ödenecek. CRPD ayrıca uygun ABA terapistlerinin listesini yayımlayacak, diğerlerini ise talep üzerine değerlendirecek.
Komiser, son bir görüş verilmesine gerek kalmadan dosyayı çözüldü olarak kapattı.
