Yatırımcılar Ortadoğu'daki gelişmeleri yakından takip ederken petrol fiyatları perşembe günü sıçradı, borsalar ise düştü. ABD ve İran yetkililerinin, benzeri görülmemiş bir küresel enerji krizi korkularını artıran çatışmaya son vermesi yönündeki umutlar piyasalara yön verdi.
Donald Trump'ın pazartesi günü geç saatlerde İslam Cumhuriyeti'nin enerji altyapısını yok etme tehdidinden geri adım atması ve iki tarafın barış müzakereleri yürüttüğünü açıklaması, piyasaları olumlu etkilemişti.
Ancak ham petrol fiyatları geçen haftaya göre düşmüş ve işlem salonlarındaki hava mart ayının büyük bölümüne kıyasla iyileşmiş olsa da belirsizlik sürüyor. Dünya petrol ve gazının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olması piyasalar üzerinde kara bir gölge oluşturmaya devam ediyor.
Washington, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmesini ve su yolunu açmasını da içeren 15 maddelik bir barış planı sundu. Tahran'ın devlet televizyonu ise yetkililerin düşmanlıkların sona ermesi için kendi beş koşulunu öne sürdüğünü bildirdi.
Trump çarşamba günü İran'ın bir anlaşma yapmaması halinde "cehennemi salıvereceğini" söyledi. Ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Aragçi, ülkesinin müzakere niyetinde olmadığını açıkladı.
Öte yandan ABD Başkanı, İran'ın barış görüşmelerine katıldığını ve inkârların müzakerecilerin kendi taraflarınca öldürülme korkusundan kaynaklandığını söyledi.
Saxo Markets'tan Charu Chanana, "Enerji fiyatları, deniz taşımacılığı akışları ve genel finansal koşullar üzerindeki baskı, İran'ın elindeki birkaç anlamlı kaldıraçtan biri olmaya devam ediyor" dedi ve ekledi: "Bu kaldıracı erken bırakmak için çok az teşvik var; özellikle piyasa stresi müzakere pozisyonunu güçlendiriyorsa."
Chanana şu uyarıda da bulundu: "Diplomasinin görünür olmaması, diplomasinin olmadığı anlamına gelmez. Bu tür çatışmalarda kamuoyu söylemi ile özel müzakereler genellikle birbirinden belirgin şekilde ayrışır. Piyasalar bu dinamiği anlıyor ve siyasi son oyun resmi olarak yerleşmeden önce yön değiştirme eğilimi gösteriyor."
Yatırımcılar bir anlaşma umudunu koruduğu için petrol fiyatları bu hafta istikrar kazandı; Brent 100 doların hemen üzerinde, WTI ise 90 dolar civarında seyrediyor. Her iki kontrat da perşembe günü yükseldi.
Wall Street ve Avrupa borsaları yükselirken, Asya piyasaları iki günlük rallinin ardından geriledi. Tokyo, Hong Kong, Şangay, Seul, Sidney, Taipei, Singapur, Manila, Bangkok ve Cakarta düştü; Londra, Paris ve Frankfurt da geriledi.
City Index'ten Fiona Cincotta, toparlanmanın kalıcı olması için "yatırımcıların Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması dahil daha net gerileme azaltma işaretleri görmek isteyeceğini" belirtti.
Uluslararası Ticaret Odası Başkanı John Denton, çatışmanın onlarca yılın "en kötü sanayi krizine" yol açabileceği uyarısında bulundu. Denton, "Uluslararası Enerji Ajansı başkanı, dünyanın 1970'lerin petrol şoklarından daha ağır bir enerji kriziyle karşı karşıya olduğunu söyledi. İş dünyası perspektifinden bakıldığında, bunun yaşayan bellek içindeki en kötü sanayi krizine dönüşebileceğine inanıyoruz" dedi.
Öte yandan Dünya Ticaret Örgütü, gübre tedarikindeki aksaklıkların kıtlık ve yüksek fiyatlar yoluyla küresel gıda güvenliğine çifte tehdit oluşturduğunu açıkladı. Küresel gübre arzının üçte biri normalde Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.
GMT 08:15 itibarıyla önemli rakamlar:
West Texas Intermediate: Yüzde 2,8 artışla varil başına 92,88 dolar
Brent Kuzey Denizi Ham Petrolü: Yüzde 2,4 artışla varil başına 104,70 dolar
Tokyo - Nikkei 225: Yüzde 0,3 düşüşle 53.603,65 (kapanış)
Hong Kong - Hang Seng Endeksi: Yüzde 1,9 düşüşle 24.856,43 (kapanış)
Şangay - Bileşik Endeks: Yüzde 1,1 düşüşle 3.889,08 (kapanış)
Londra - FTSE 100: Yüzde 0,6 düşüşle 10.045,43
Euro/dolar: 1,1554 dolara geriledi (çarşamba: 1,1565 dolar)
Sterlin/dolar: 1,3349 dolara geriledi (çarşamba: 1,3365 dolar)
Dolar/yen: 159,50 yene yükseldi (çarşamba: 159,47 yen)
Euro/sterlin: 86,53 peniye yükseldi (çarşamba: 86,52 peni)
New York - Dow: Yüzde 0,7 artışla 46.429,49 (kapanış)
