ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yeni müzakerelerin Pazartesi günü başlayacağını duyurdu. Trump, İran'a yönelik saldırıyı durdurma kararının, savaşı sona erdirecek bir anlaşma arayışıyla alındığını belirtti. Trump, Pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada, görüşmelerin Hürmüz Boğazı'nı ve nihayetinde İran'ın nükleer silahlardan arındırılmasını kapsayacağını söyledi.
Trump, ABD'nin 'İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı harekete geçmeye hazır ve tetikte olduğunu' ancak Tahran ve diğer Orta Doğu ülkelerinin kendisinden yeni saldırılardan kaçınmasını istediğini belirtti. Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında, 'Bu talep üzerine, DÜNYA'nın gelecekteki yararı ve aynı şekilde başarılı ve müreffeh bir İran'ın varlığı için, hızlı bir şekilde bir ANLAŞMA yapılabilmesi koşuluyla saldırıyı iptal etmeyi kabul ettim' ifadelerini kullandı.
ABD başkanı, anlaşmanın 'HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN DERHAL, TAM VE TOPYEKÛN AÇILMASI ve İran'ın nükleer tehdidine son verilmesini' içermesi gerektiğini söyledi. Trump, 'İsrail Devleti bu taahhütte bana katılıyor. Herkes işe koyulsun ve bunu BAŞARSIN' dedi.
Trump, Pazar günü Air Force One'da gazetecilere yaptığı açıklamada, 'Şimdi yaptığımız şey, onlarla müzakere şeklinde konuşmak. Yarın öğleden sonra başlıyor' dedi ancak görüşmelerin yeri veya katılımcıları hakkında ayrıntı vermedi. Trump, İran'ın yanı sıra ABD'nin ortakları Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'ın kendisinden saldırıları ertelemesini istediğini söyledi. İran medyası ise Tahran'ın Trump'tan saldırmamasını istediğini yalanladı.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in Tahran'a saldırı başlatmasıyla başlayan ve beş aydan uzun süredir devam eden savaşın sonu görünmüyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması gibi benzer şartlar içeren önceki bir ateşkes anlaşması başarısız olmuş, İran son haftalarda iki ülkenin birbirine karşı saldırıları yeniden başlatmasıyla hayati su yolu üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmıştı.
Düşmanlıkların yeniden başlaması, ilk ateşkes sırasında düşen küresel petrol fiyatlarının yeniden yükselmesine neden oldu. Trump'ın yeni müzakereleri duyurmasının ardından Pazartesi günü Asya piyasalarının açılışında petrol fiyatları düştü; Batı Teksas türü ham petrol varil başına 80,72 dolara gerileyerek yüzde 4,7 değer kaybetti. Bu gelişmeler, ABD'de Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi için zorlu geçmesi beklenen ara seçimlere sadece üç ay kala yaşanıyor.
'Anlaşma yapmaya istekli'
ABD'nin Orta Doğu'daki büyükelçilikleri Cumartesi günü vatandaşlarını bölgesel çatışmada 'öngörülemeyen bir tırmanma' konusunda uyardı ve ülkeyi terk etmeye hazır olmalarını istedi.
CBS News, ABD ve İsrail'in hafta sonu boyunca olası ortak saldırılar planladığını, petrol rafinerileri ve enerji santrallerinin hedefler arasında olduğunu bildirdi. Ancak Trump, Körfez ülkelerinin talepleri üzerine yeni saldırı tehdidini ertelemeye karar verdiğini söyledi.
Axios'un haberine göre, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman Cumartesi günü Trump'ı arayarak saldırı planlarıyla ilgili endişelerini dile getirdi. Görüşme hakkında bilgi sahibi bir kaynak, Suudi veliaht prensinin 'Trump'ı gerilimi düşürmeye ve saldırıları başlatmaktan kaçınmaya çağırdığını' aktardı. Beyaz Saray, haberle ilgili yorum talebine hemen yanıt vermedi.
İran ve ABD geçen ay, birkaç gün süren çatışmasızlık döneminin ardından yeniden karşılıklı ateşe başladı. Ancak Cuma'yı Cumartesi'ye bağlayan gece herhangi bir saldırı bildirilmedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, hafta başında Fox News'e yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'ın savunmasının büyük kısmını 'yok ettiğini' ve Tahran'ın 'artık nükleer silahlardan arınma ve boğazlar konusunda anlaşma yapmaya istekli ve hatta hevesli göründüğünü' söyledi. Rubio, yine de İran'ın 'hala hasar verebileceğini' belirtti.
Çarşamba günü bir insansız hava aracı, Mısır'daki bir limana demirlemiş ABD'ye ait bir gaz gemisini vurarak yangına neden oldu. Mısır olayı soruşturuyor ancak henüz herhangi bir grubu saldırıyla suçlamadı. Bu arada bir İngiliz denizcilik ajansı, Cumartesi günü Umman açıklarında bir tankere 'kimliği belirsiz bir mermi' isabet ettiğini duyurdu. Pazar günü ise Umman açıklarında bir tanker, geminin yakınında bir patlama duyduğunu bildirdi; gemi ve mürettebatın güvende olduğu açıklandı.
İran, 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'ndaki navigasyonu etkin bir şekilde kontrol altında tutuyor ve gemilerin su yolunu kullanmadan önce izin almasını ve geçiş ücreti ödemesini zorunlu kılıyor. Deniz ticareti takip firması Kpler, Cuma günü Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin 'keskin bir şekilde' düştüğünü söyledi.
Suudi Arabistan petrolü için bir geçiş rotası olarak giderek daha fazla önem kazanan Bab el-Mendep Boğazı'nda ise Yemen'deki İran destekli Husiler, Cumartesi günü gemilerden geçiş için ücret talep etmeyi reddetti. Dar su yolu Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e bağlıyor.
İranlı milletvekili Hasan Kaşkavi, Pazar günü yaptığı açıklamada, arabulucuların Haziran ayında varılan ABD-İran mutabakat zaptını canlandırmaya çalıştığını söyledi. Kaşkavi, 'Ana meselenin ve aslında şu anda işin anahtarının Hürmüz Boğazı meselesi olduğunu biliyorlar, bu yüzden evet, bir görüş alışverişi var' dedi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise X'te yaptığı paylaşımda, 'Düşmanı imzaladığı şeye bağlı kalmaya zorlamak için çabalamalıyız' ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, Pazar günü devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, boğazın diğer tarafında bulunan Umman ile yeni bir rota konusunda anlaşmaya yaklaştıklarını söyledi. Bekayi, 'Artık her iki taraf için de kabul edilebilir bir rota üzerinde anlaşmaya varıyoruz - ne kuzey rotası ne de güney rotası - ancak her iki tarafın egemenlik haklarına saygı duyan ve ulusal çıkarlarımızı ve güvenliğimizi koruyan bir rota' dedi ancak böyle bir anlaşmanın boğazın yeniden açılması anlamına gelmediğinde ısrar etti.
