ABD Başkanı Donald Trump, barış görüşmelerine daha fazla zaman tanımak amacıyla İran ile sürdürülen ateşkesi uzattı. Tahran, Çarşamba sabahı itibarıyla bu karara henüz yanıt vermedi.
Trump, arabulucu Pakistan'ın talebi doğrultusunda iki haftalık ateşkesin bitiş tarihini süresiz olarak erteledi. İran'ın "bölünmüş" liderliğine bir teklif hazırlaması için zaman tanınması gerektiğini vurguladı. Ancak Tahran'ın hassas noktası olan İran limanlarına yönelik ABD ablukasının devam edeceğini belirtti.
ABD Başkanı Salı günü Truth Social'daki paylaşımında İran'ı Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak istemekle suçladı. Trump'a göre İran boğaz sayesinde günde 500 milyon dolar kazanıyor ve boğaz kapalı kaldığı sürece bu geliri kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.
Trump, dünya petrol ve doğalgaz ihracatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik su yoluna yönelik ABD ablukasını sürdürmenin, İran ile anlaşma sağlamak için hayati önem taşıdığını vurguladı.
Trump paylaşımında şunları söyledi: "Dört gün önce bana gelip 'Efendim, İran boğazı hemen açmak istiyor' dediler. Ama bunu yaparsak, ülkelerinin geri kalanını liderleri dahil havaya uçurmadığımız sürece İran ile asla bir anlaşma yapılamaz!"
Trump daha önceki bir sosyal medya paylaşımında ateşkesi uzatma niyetinin olmadığını belirtmiş ve süre dolduğunda bombardımanın yeniden başlayacağı uyarısında bulunmuştu.
Trump sosyal medyada şunları yazdı: "Ordumuza ablukayı sürdürmesi ve diğer tüm açılardan hazır ve muktedir kalması talimatını verdim. Bu nedenle İran'ın teklifini sunmasına kadar ateşkesi uzatıyorum."
Trump'ın son dakika müdahalesinden önce orijinal ateşkesin ne zaman sona ereceği belirsizdi. Pakistan, ateşkesin Salı günü TSİ 23:50'de biteceğini açıklamıştı.
Bu süre geldi ve geçti; İran'dan yeni bir askeri faaliyet raporu gelmedi. İran, ateşkesin GMT 00:00'da sona ereceğini söylemişti ancak Trump'ın uzatma kararına henüz yanıt vermedi.
Pakistan'ın ev sahipliğindeki barış görüşmelerinin akıbeti, Trump'ın açıklamasının ardından belirsizliğini korudu.
Beyaz Saray'dan bir yetkili, Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran'ın teklifini sunmasını beklemek üzere daha önce planlandığı şekilde Salı günü Pakistan'a gitmeyeceğini doğruladı.
İslamabad'da ağır silahlı polis ve askerler Salı günü şehrin hükümet bölgesini güvence altına aldı. İran-ABD görüşmesi kesinleşmemesine rağmen bölge fiilen kapatıldı.
Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif, ateşkesin uzatılması nedeniyle Trump'a teşekkür etti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de kararı memnuniyetle karşıladı.
Orijinal ateşkes süresi dolmadan İran, ateşkes sona erdiğinde toprakları üzerinden saldırı düzenlenmesi halinde Körfez komşularının petrol üretim tesislerini vurmakla tehdit etti.
İslamabad'daki ilk tur görüşmelerin ardından Trump İran limanlarına abluka ilan etmişti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ablukanın devam edeceğini açıkladı.
Bessent Salı günü X platformundaki paylaşımında şunları söyledi: "Birkaç gün içinde Harg Adası depoları dolacak ve kırılgan İran petrol kuyuları kapatılacak." Bessent, İran'ın deniz ticaretini kısıtlamanın ülkenin "birincil gelir kaynaklarını" hedef alacağını ekledi.
Bessent şu uyarıda da bulundu: "Gizli ticaret ve finans yoluyla bu akışları kolaylaştıran herhangi bir kişi veya gemi, ABD yaptırımlarına maruz kalma riskiyle karşı karşıyadır."
ABD Savunma Bakanlığı Salı günü kuvvetlerinin "vatansız ve yaptırım altındaki" bir gemiye el koyduğunu açıkladı. AFP, geminin İran faaliyetleriyle bağlantılı olduğunu tespit etti.
Her iki taraf da karşı tarafı ateşkesi ihlal etmekle suçladı.
Tahran'da yaşayan ve Paris merkezli AFP muhabirlerine konuşan vatandaşlar, ateşkese rağmen yaşam koşullarının daha da kötüleştiğini söyledi.
39 yaşındaki Saghar, "Bu lanetli ateşkes bizi mahvetti. Çevremde durumu iyi olan tek bir kişi tanımıyorum" dedi.
Uzmanlar, İran'ın kamuoyuna yönelik belirsiz tutumunun Washington'a baskı yapma girişimi olduğunu belirtti.
Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi'nden Daniel Byman bir yorumda şunları yazdı: "ABD ile İran arasındaki mevcut çatışma artık bir güç çatışması değil, siyasi dayanıklılık ve pazarlık gücü mücadelesidir."
Süregelen belirsizliğe rağmen, çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma umutlarıyla borsalar Salı günü yükseldi.
Savaşın bir diğer cephesinde, aralarında diplomatik ilişki bulunmayan İsrail ve Lübnan Perşembe günü Washington'da yeni görüşmeler yapacak. Bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi bu bilgiyi AFP'ye doğruladı.
İki ülke arasında Cuma günü 10 günlük ayrı bir ateşkes anlaşmasına varılmıştı. Anlaşma, İran'a destek amacıyla roket saldırıları düzenleyerek Lübnan'ı daha geniş Ortadoğu çatışmasına çeken Hizbullah'ı da kapsıyordu.
Aralıklı şiddet olayları devam etti ve İsrail ordusu sivilleri Güney Lübnan'daki onlarca köye dönmemeleri konusunda uyardı.
İsrail ordusu Salı günü "Hizbullah terör örgütünün Lübnan'daki birliklerine birçok roket fırlattığını" açıkladı ve "roketlerin fırlatıldığı rampaları vurduğunu" ekledi.
Lübnanlı bir hükümet kuruluşunun son bilançosuna göre, savaşın başından bu yana İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarında en az 2.454 kişi hayatını kaybetti.
Hizbullah, İsrail'in ateşkes ihlallerine misilleme olarak Salı günü Kuzey İsrail'e saldırı düzenlediğini açıkladı. Bu, ateşkesin başlamasından bu yana yapılan ilk misilleme iddiası oldu.
