Yas her aile için zordur. Ancak bir çocuk da yas tutuyorsa, ebeveynler çoğu zaman panikler: Durumu açıklamalı mıyım? Onu korumalı mıyım? Ya yanlış bir şey söylersem?
Gerçek şu ki çocuklar yetişkinler gibi yas tutmaz. Üzüntüye kısa aralıklarla girip çıkarlar. Bir an ağlayabilir, hemen ardından atıştırmalık isteyebilir ya da oynamak isteyebilirler. Bu kafa karıştırıcı görünebilir ama tamamen normaldir. Çocukların zihni yası küçük dozlarda işler çünkü taşıması gerçekten ağır bir yüktür.
Yas beklenmedik şekillerde de ortaya çıkabilir: yapışkanlık, öfke, içe kapanma, uyku sorunları, karın ağrıları, dikkat dağınıklığı veya davranış bozuklukları bunların başında gelir.
Bazen çocuklar kaybı oyun yoluyla tekrar tekrar canlandırır ya da aynı soruları defalarca sorar. Bu dramatik davrandıkları anlamına gelmez; kendileri için çok büyük olan bir şeyi anlamaya çalışmaktadırlar.
Peki gerçekten ne işe yarar?
Açık ve basit kelimeler kullanın. Bir ölüm gerçekleştiyse "uykuya daldı" veya "uzaklara gitti" gibi ifadelerden kaçının. Bu tür sözler çocukları korkutabilir ya da uyku ve ayrılık konusunda kaygılandırabilir. Nazik bir dürüstlük, kafa karışıklığından her zaman daha iyidir.
Duygulara izin verin. Çocukların üzgün, kızgın veya endişeli hissetmenin normal olduğunu bilmesi gerekir. "Ağlama" demek yerine "Ben buradayım, yanındayım" demeyi deneyin. Bu güven hissi, mükemmel cevaplardan çok daha değerlidir.
Rutinleri koruyun. Hayat sarsıldığında öngörülebilir rutinler — yemek saatleri, okul, uyku düzeni — çocukların kendilerini güvende hissetmesini sağlar. Rutin yası ortadan kaldırmaz ama çocuğa yası işleyebileceği güvenli bir zemin sunar.
Kendilerini ifade edebilecekleri yollar sunun. Bazı çocuklar konuşur, bazıları çizer, yazar ya da oyun yoluyla anlatır. Bir anı kutusu hazırlamayı, bir mektup yazmayı ya da özledikleri kişiyle ilgili en sevdikleri anıları paylaşmayı önerebilirsiniz.
Yasın bedende de yaşandığını unutmayın. Bir sarılma, bir yürüyüş, birlikte yavaşça nefes alma ya da sessiz vakit geçirme, duygular bunaltıcı hale geldiğinde çocuğun sakinleşmesine yardımcı olabilir.
Çocuğunuz uzun süre yoğun bir sıkıntı yaşıyorsa, tamamen içine kapanıyorsa ya da günlük hayatıyla başa çıkmakta zorlanıyorsa, profesyonel destek almak güçlü ve şefkatli bir adımdır.
Mükemmel kelimelere ihtiyacınız yok. Çocuğunuzun bilmesi gereken tek şey şu: Bu işte yalnız değilim.
