Bütçe konuşmasının sona ermesinin ardından, Malta’nın 2027 mali planına yönelik ilk tepkiler yerel iş dünyasından gelmeye başladı.
Yabancı işçilere ve özellikle turistlere yönelik ücret ve vergilerde sert artışların yer aldığı bütçede, yerel çalışanlara ve uzun vadeli oturum iznine sahip olanlara 1.000 euroluk bir “süper ikramiye” dağıtılması dikkat çekti. Malta’nın iş dünyası kuruluşları bütçeye karışık görüşlerle yaklaştı.
Malta Ticaret Odası: “Uzun vadeli büyüme için daha fazla adım gerekiyor”
Malta Ticaret Odası, verimlilik, işletme rekabetçiliği, altyapı ve uzun vadeli dönüşüm konularında daha net bir yön çizilmesi gerektiğini düşünüyor. Odaya göre 2027 bütçesi aileleri destekleyen ve emekli maaşlarını artıran bir bütçe. Ancak Malta ekonomisinin nasıl dönüştürüleceğini ve verimlilik sorununun nasıl etkili biçimde ele alınacağını açıkça ortaya koymakta yetersiz kalıyor.
Oda, ailelere yönelik vergi indiriminden ve artan emekli aylıklarından memnuniyet duysa da yeni yüzde 25’lik kurumlar vergisi oranının tüm işletmelere uygulanmamasından hayal kırıklığına uğradığını belirtti. Ayrıca hükümetin ulusal verimliliği ve işletme rekabetçiliğini etkin biçimde artırmak için ne planladığı konusunda ciddi bir belirsizlik bulunduğunu kaydetti.
Oda, turistlere yönelik yeni açıklanan çevre vergisi artışlarını genel olarak destekledi. Ancak bu yoldan elde edilen gelirin yalnızca yerel turizm ürünlerinin ve altyapının iyileştirilmesine harcanması şartını koydu. Buna karşılık üçüncü ülke vatandaşlarının (TCN) çalışma izni ücretlerindeki artışı sert biçimde eleştirdi. Odaya göre bu zam, yabancı işgücüne bağımlılığı azaltmaya yönelik stratejik bir ekonomik araç olmaktan çok, hükümet için bir gelir kalemi. Oda, mali yükün kaçınılmaz olarak işverenlerin üzerine bineceği konusunda uyarıda bulundu.
Bütçe konuşmasında kritik altyapı ve yapısal sorunlar da dikkat çekici biçimde yer almadı. Oda, trafik sıkışıklığıyla mücadele için kapsamlı bir stratejinin bulunmamasından ciddi endişe duyduğunu belirtti. Odanın verdiği bilgiye göre trafik sıkışıklığı 2025’te ekonomiye tahminen 770 milyon euro mal oldu. Mobilite e-cüzdanları, akıllı otopark yönetimi ve lojistik konsolidasyon merkezleri gibi öneriler ise tamamen göz ardı edildi.
Oda sonuçta, yeni yasama döneminin bu ilk bütçesinin beş yıllık bir vizyon ortaya koyma fırsatını kaçırdığını savundu. Sosyal önlemlerin güçlü olduğunu belirten Oda, bütçenin eğitim, planlama, kamu alımları, enerji dayanıklılığı ve bürokratik verimlilik alanlarındaki temel reformları ele almadığı sonucuna vardı. Oda, Malta’nın uzun vadeli ekonomik büyümesini güvence altına almak için gerekli olan bu reformların bütçede yer almadığını vurguladı.
Malta KOBİ Odası: Bütçe “işletmelerin verimliliğini artıracak somut teşvikler içermiyor”
Bütçede yer alan, cirosu 1 milyon euroya kadar olan işletmeler için kurumlar vergisinin yüzde 25’e indirilmesi gibi bazı önlemleri olumlu karşılayan Malta KOBİ Odası, bazı tedbirlerin işverenlere ek yük getirme riski taşıdığının altını çizdi.
Oda açıklamasında şöyle dedi: “Bunun bir örneği, üçüncü ülke vatandaşı (TCN) çalışanlar için ücretsiz çocuk bakımı uygunluğunun kaldırılması ile tek çalışma izni lisansı ve altyapı ücretlerindeki keskin artış. İkisi de işçilik maliyetlerini daha da yükseltebilir ve ek işgücü kıtlığına yol açabilir.”
Oda, bütçede verimliliğe ağırlık verilmesine rağmen “bütçenin işletmelerin verimliliğini artırmasına ve daha az kaynakla daha fazlasını başarmasına yardımcı olacak somut teşvikler ya da çözümler sunmadığı” kaygısını taşıdığını da belirtti. Bunun yerine bazı önlemlerin işgücünün anında bulunabilirliğini sınırlayabileceğini ve işverenlerin yükünü artırabileceğini savundu. Oda, verimlilik sorunlarını ele almak için yeterli araç ya da destek sağlanmadan bu adımların atıldığını ifade etti.
