ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın enerji tesislerine yönelik saldırı için belirlediği süreyi uzattı. Trump, savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin 'çok iyi gittiğini' söylerken İsrail, cuma günü erken saatlerde Tahran'a yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.
Enerji piyasalarını derinden sarsan çatışma ikinci ayına yaklaşırken ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, G7 ülkelerinin kritik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için baskı yapması gerektiğini belirtti. Rubio bu açıklamayı, bloğun dışişleri bakanları toplantısı için Fransa'ya gelmeden önce yaptı.
Trump geçen cumartesi İran'a boğazı petrol tankerlerine açması için 48 saat süre tanımış ve aksi halde enerji santrallerini yok etmekle tehdit etmişti. Ancak başkan bu süreyi şimdiye kadar iki kez uzattı.
Trump perşembe günü şu paylaşımı yaptı: "İran hükümetinin talebi üzerine enerji santrali imha süresini 10 gün uzatarak 6 Nisan 2026 Pazartesi, Doğu Saati ile akşam 8'e erteliyorum."
Barış döneminde küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.
Trump daha önce, İslam Cumhuriyeti'nin Amerikan barış planına soğuk yaklaşmasına rağmen, savaşı bitirmek için anlaşmaya muhtaç olmadığını savunmuştu.
Trump, Truth Social platformunda şunları yazdı: "Müzakereler devam ediyor ve yalan haber medyası ile diğerlerinin hatalı açıklamalarına rağmen çok iyi gidiyor."
Başkanın özel temsilcisi Steve Witkoff, bir kabine toplantısında Tahran'ın müzakereye hazır olduğuna dair "güçlü işaretler" bulunduğunu söyledi. Witkoff ayrıca Washington'un Pakistan yetkilileri aracılığıyla Tahran'a 15 maddelik bir eylem listesi ilettiğini ilk kez kamuoyu önünde doğruladı.
Witkoff şöyle konuştu: "Durumun nereye varacağını göreceğiz. İran'ı bunun bir dönüm noktası olduğuna ve daha fazla ölüm ile yıkım dışında iyi bir alternatifleri bulunmadığına ikna edebilirsek..."
Trump toplantıda, İran'ın müzakerelerde ciddi olduğunu göstermek amacıyla 10 petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine izin verdiğini açıkladı.
İran haber ajansı Tasnim, Tahran'ın Washington'un 15 maddesine yanıt verdiğini ve "karşı tarafın cevabını beklediğini" duyurdu.
Enerji Krizi
Tasnim'in isimsiz bir yetkili kaynaklı haberine göre Tahran'ın yanıtı, savaş tazminatı ve İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki "egemenliğine" saygı gösterilmesi taleplerini içeriyordu.
Tahran ayrıca ABD ve İsrail'in hem İran'a hem de bölgedeki müttefik gruplara yönelik saldırılarını durdurmasını talep etti. Bu ifade Lübnan Hizbullahı başta olmak üzere bölgedeki grupları kapsıyordu.
İsrail ordusu cuma günü erken saatlerde "Tahran'ın kalbindeki İran terör rejiminin altyapısını hedef alan geniş çaplı saldırı dalgası" düzenlediğini açıkladı.
Lübnan'da devlet medyası, Beyrut'un güney banliyölerinde bir hava saldırısı yapıldığını bildirdi. AFP muhabirleri Hizbullah kalesi olarak bilinen bölgeden birçok patlama sesi duyduğunu aktardı.
İran Devrim Muhafızları ise perşembe günü İsrail'deki hedeflere ve ABD güçlerinin kullandığı Körfez'deki askeri tesislere yönelik bir dizi füze ve drone saldırısı gerçekleştirdiğini iddia etti.
Savaş 28 Şubat'ta ABD-İsrail'in İran'a düzenlediği hava saldırılarıyla başlamıştı. Tahran misilleme saldırılarıyla yanıt vermiş ve Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmıştı. Bu gelişme petrol fiyatlarını fırlatmış ve finans piyasalarını sarsıntıya uğratmıştı.
Savaşın yol açtığı enerji kriziyle boğuşan ülkeler arasında Japonya, kömürle çalışan enerji santrallerine getirilen kısıtlamaları geçici olarak kaldırmayı planladığını açıkladı.
Vietnam ise artan benzin fiyatlarını düşürmek amacıyla yakıt üzerindeki çevre vergisini geçici olarak kaldırdı.
Dünya Bankası krizle ilgili ilk açıklamasında "büyük ölçekte müdahaleye hazır" olduğunu belirtti. Banka, "Bu durum ne kadar uzun sürerse ve kritik altyapıya ne kadar fazla hasar verilirse, süreç o kadar zorlaşacaktır" uyarısında bulundu.
"Anlaşma Yapmak İstiyorlar"
Trump, Beyaz Saray'daki televizyona yansıyan bir toplantıda İran'ı "yerle bir etme" tehditleri ile Tahran'ın teslim olmak üzere olduğu iddiaları arasında gidip geldi.
Trump şöyle konuştu: "Anlaşma yapmak istiyorlar. Anlaşma istemelerinin sebebi ağır darbe almış olmaları."
Trump ayrıca ABD'nin İran petrolünün kontrolünü eline alabileceğini söyledi ve bunu Washington'un Nicolas Maduro'yu devirdikten sonra Venezuela ile yaptığı anlaşmaya benzetti.
Trump'ın sert söylemleri, İsrail muhalefet lideri Yair Lapid'in ilk kez savaşın çok ağır bedeller getirdiği uyarısında bulunmasıyla aynı zamana denk geldi.
Lapid, ordunun "sınırlarına ve ötesine kadar zorlandığını" söyledi. Bu ifade, bir gün önce Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir'in güvenlik kabinesi toplantısında yaptığı ve basına sızan uyarıyı yansıtıyordu.
Lapid şöyle dedi: "Hükümet orduyu stratejisiz, gerekli araçlardan yoksun ve çok yetersiz asker sayısıyla çok cepheli bir savaşa gönderiyor."
Askeri sözcü Effie Defrin televizyonda yaptığı açıklamada, Lübnan'da "savunma amaçlı" tampon bölge oluşturmak için "daha fazla muharip askere ihtiyaç duyulduğunu" belirtti.
İsrail bu hafta, ordusunun güney Lübnan'da sınırdan yaklaşık 30 kilometre içerideki Litani Nehri'ne kadar olan bölgenin kontrolünü alacağını açıklamıştı.
Hizbullah'ın İsrail'e roket atmasıyla 2 Mart'ta savaşa çekilen Lübnan, İsrail saldırılarını "egemenliğine" yönelik bir tehdit olarak BM Güvenlik Konseyi'ne şikâyet edeceğini duyurdu.
Hizbullah cuma günü savaşçılarının kuzey İsrail'e roket saldırısı düzenlediğini açıkladı. Bölgede hava saldırısı sirenleri çalmış ve halk sığınaklara koşmuştu.
