ABD Başkanı Donald Trump'ın İslam Cumhuriyeti'ni önümüzdeki iki-üç hafta içinde yoğun saldırılarla 'Taş Devri'ne bombalama tehdidinde bulunmasının ardından İsrail, perşembe günü İran'dan füze saldırısına maruz kaldığını açıkladı.
Trump, Beyaz Saray'dan yaptığı konuşmada 28 Şubat'ta başlayan askeri harekâtın sona yaklaştığını söyleyerek savaştan bıkmış Amerikalıları rahatlatmaya çalıştı ve İran'a yönelik 'son derece sert' saldırılar sözü verdi.
Trump, "Kaydettiğimiz ilerleme sayesinde bu gece şunu söyleyebilirim: Tüm askeri hedeflerimizi kısa süre içinde, çok kısa süre içinde tamamlama yolundayız" dedi.
Trump, savaşın 'temel stratejik hedeflerinin tamamlanmak üzere' olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu: "Önümüzdeki iki-üç hafta içinde onları ait oldukları yere, Taş Devri'ne geri göndereceğiz."
Trump'ın konuşması, İngiltere'nin İran'ın fiilen kapattığı stratejik Hürmüz Boğazı'nın savaş sona ermeden nasıl yeniden açılabileceğini görüşmek üzere perşembe günü yaklaşık 35 ülkeyle toplantı düzenlemesine saatler kala gerçekleşti.
Savaşı başlatan ABD-İsrail ortak saldırıları, İran'ın askeri güçleri ve hükümetindeki üst düzey yetkilileri öldürdü. Öldürülenler arasında yerini oğlunun aldığı Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney de bulunuyordu.
Savaş nedeniyle onay oranı düşen Trump, İran'ın yeni liderliğiyle müzakerelerin mümkün olabileceğini ima ederek yeni yönetimi selefine kıyasla 'daha az radikal ve çok daha makul' olarak nitelendirdi.
Trump, Tahran ile anlaşmaya varılamaması halinde Washington'un 'ülkenin elektrik santralları dahil kilit hedefleri gözünde' tuttuğu uyarısında bulundu.
Trump'ın tehditlerine rağmen İsrail ordusu, konuşmasının ardından İran'ın ülkeye iki kez füze fırlattığını açıkladı. Perşembe günü altı saat içinde toplam dört ayrı saldırı tespit edildi.
İran, Washington'ın ateşkes girişimlerini reddederek ABD'nin çatışmayı sona erdirme taleplerini 'maksimalist ve irrasyonel' olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bakâi, perşembe günü ISNA haber ajansına yaptığı açıklamada, "Pakistan dahil aracılar vasıtasıyla mesajlar alındı, ancak ABD ile doğrudan müzakere yapılmıyor" dedi.
Başkentteki hükümet yanlısı İranlılar da İsrail saldırısında öldürülen Devrim Muhafızları deniz komutanının cenaze töreninde meydan okuyan bir tutum sergiledi.
57 yaşındaki emekli Musa Novruzî, "Bu savaş bir aydır sürüyor. Ne kadar sürerse sürsün devam edeceğiz. Sonuna kadar direneceğiz" dedi.
Körfez'e Koruma Sözü
Trump ayrıca bölgesel müttefikleri İsrail ve Körfez ülkelerine İran'ın misilleme ateşinden koruyacağı güvencesini verdi. Perşembe günü bölge genelinde yeni saldırılar rapor edildi.
Trump, İran'ın insansız hava aracı ve füze saldırılarıyla vurulan İsrail, Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt ve Bahreyn'e seslenerek ABD'nin "onların zarar görmesine veya herhangi bir şekilde başarısız olmasına izin vermeyeceğini" söyledi.
İsrail, çarşamba günü gün batımında başlayan Pesah bayramına hazırlanırken Tel Aviv bölgesinde hava saldırısı sirenleri defalarca çaldı.
Birleşik Arap Emirlikleri perşembe günü hava savunmalarının yeniden füze ve insansız hava aracı 'tehditlerine' karşılık verdiğini açıkladı.
Devrim Muhafızları da Körfez'de İsrail'e ait olduğunu belirttikleri bir petrol tankerine isabet ettirdiklerini doğruladı. İngiliz deniz güvenliği ajansı, geminin Katar açıklarında vurulduğunu bildirerek hasar olduğunu ancak can kaybı yaşanmadığını belirtti.
Lübnan'da Hizbullah militanlarının perşembe günü İsrail'in kuzeyine insansız hava aracı ve roket fırlattığını açıkladı. İsrail ordusunun İç Cephe Komutanlığı, sınır boyunca hava saldırısı sirenlerinin etkinleştirildiğini bildirdi.
Bir gün önce İsrail, Beyrut'taki bir saldırıda üst düzey bir Hizbullah komutanını öldürdü. Lübnan Sağlık Bakanlığı saldırıda yedi kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Lübnan yetkilileri, 2 Mart'ta İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında patlak veren savaşın başından bu yana İsrail saldırılarının ülkede 1.300'den fazla kişiyi öldürdüğünü belirtti.
Hürmüz Boğazı ve 'Cesaret' Çağrısı
Trump'ın konuşmasından saatler önce İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Amerikan halkına seslenerek bu çatışmanın gerçekten 'Önce Amerika'yı mı temsil ettiğini sordu. Pezeşkiyan, Washington'u savaş suçları işlemekle ve İsrail'in etkisi altında kalmakla suçladı.
Trump çarşamba günü daha önce İran cumhurbaşkanının ateşkes istediğini iddia etmiş, ancak İslam Cumhuriyeti'nin önce Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması gerektiğini söylemişti. Konuşmasında boğazın çatışma sona erdiğinde 'doğal olarak' açılacağını belirtti.
Trump konuşmasında, petrolü Hürmüz Boğazı üzerinden alan ülkelere 'cesaret' göstererek bu kilit su yolunu ele geçirmeleri çağrısında bulundu.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, perşembe günü düzenlenen düzinelerce ülkenin katıldığı sanal toplantının boğazda "seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlamak için alınabilecek tüm diplomatik ve siyasi tedbirleri değerlendireceğini" söyledi.
Ancak Trump'ın açıklamaları, su yolunun fiilen kapatılmasıyla sarsılan enerji piyasalarını sakinleştirmekte yetersiz kaldı. Petrol fiyatları perşembe günü fırladı: Brent yüzde dörtten fazla artışla 105 doların, West Texas Intermediate ise yüzde üç artışla 103 doların üzerine çıktı.
Küresel petrolün beşte biri normalde Hürmüz Boğazı'ndan geçmektedir.
İran Devrim Muhafızları çarşamba günü boğazı ülkenin 'düşmanlarına' kapalı tutacaklarına dair söz verdi.
Ocak ayında ekonomik şikâyetler üzerinden İran'da zirveye ulaşan hükümet karşıtı gösterilerin ardından bazı İranlılar, özellikle Trump'ın kendisinin yardımlarına geleceği sözünü vermesinin ardından hâlâ siyasi değişim umut ediyordu.
Güvenlik nedeniyle ismini vermek istemeyen 30'lu yaşlarındaki bir kadın, "İranlılara ihanet etti" dedi ve artık bir değişiklik beklemediğini sözlerine ekledi.
