ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna ile Rusya arasında Cumartesi günü başlayacak üç günlük bir ateşkes ilan ettiğini duyurdu. Trump, bu anlaşmanın Moskova'nın savaşını sona erdirecek uzun vadeli bir mutabakata yol açmasını umduğunu söyledi.
Rusya, daha önce 9 Mayıs'taki İkinci Dünya Savaşı Zafer Günü'nü işaretlemek için iki günlük tek taraflı bir ateşkes açıklamıştı. Ukrayna ise daha önce kendisinin de bir ateşkes önerdiğini ancak bu önerinin Moskova tarafından göz ardı edildiğini belirtmişti.
Göreve geldiği günden itibaren dört yıllık çatışmayı bir günde çözeceğini vaat eden ancak bu konuda zorlanan Trump, ateşkes kapsamında iki tarafın 1.000'er esir takası yapacağını da açıkladı.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, "Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta üç günlük bir ATEŞKES (9, 10 ve 11 Mayıs) olacağını duyurmaktan memnuniyet duyuyorum" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, "Bu talep doğrudan benim tarafımdan yapıldı ve Başkan Vladimir Putin ile Başkan Volodymyr Zelenskyy'nin bu öneriye onay vermesini takdirle karşılıyorum" dedi.
Trump sözlerine, "Umarım bu, çok uzun, ölümcül ve çetin geçen bir savaşın sonunun başlangıcı olur" diye devam etti.
Çatışmalar sürüyor
Trump'ın açıklamasından önce Rusya ve Ukrayna Cuma günü karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi.
Ukrayna, daha önce Moskova'nın saldırılara kısa süreliğine ara verme çağrısına uyacağını hiç söylememişti. Kiev, Putin'in çatışmaya ara vermek istemesinin nedeninin yalnızca Cumartesi günü Kızıl Meydan'da düzenlenecek yıllık askeri geçit törenini gerçekleştirmek olduğunu öne sürerek Putin'i sert bir dille eleştirmişti.
Kiev, Moskova'nın bu hafta Ukrayna'nın çatışmaları durdurma teklifini görmezden geldiğini açıkladı. Söz konusu teklif, kısa süreli bir ateşkes için karşı bir öneriydi. Zelensky, bu teklifi Kremlin'in dört yıllık savaşa kısa bir mola vermek konusunda ciddi olup olmadığının testi olarak nitelendirmişti.
Rusya, Ukrayna'nın Zafer Günü geçit törenini engellemesi durumunda Kiev'in merkezine büyük çaplı bir saldırı düzenleme tehdidinde bulunmuş, yabancı diplomatları önceden Ukrayna başkentini terk etmeleri için defalarca uyarmıştı.
Trump'ın açıklamasından önce Kiev sokaklarındaki bazı vatandaşlar Rus tehditlerine aldırış etmedi.
40 yaşındaki banka çalışanı Vasyl Kobzar, AFP'ye verdiği demeçte, "Yeni bir şey olmayacak. Endişeliyim ama maalesef bu artık rutin haline geldi" dedi.
Ukraynalı yetkililer, AFP'ye şu ana kadar ek güvenlik önlemleri alınmasına yönelik herhangi bir emir verilmediğini söyledi. İsmini açıklamak istemeyen bir milletvekili, "Biz sadece (Ruslara) parmağımızı gösteriyoruz" ifadesini kullandı.
Ukrayna hava kuvvetleri, Rusya'nın gece boyunca 67 İHA fırlattığını açıkladı. Bu rakam, son bir ayın en düşük sayısı oldu.
Zelensky, "İlan edilen ateşkese rağmen düşman saldırı operasyonlarının yoğunluğunu azaltmadı" dedi ve Ukrayna'nın aynı şekilde karşılık verdiğini ekledi.
Rusya ise gece yarısından bu yana 400'den fazla Ukrayna İHA'sını düşürdüğünü ve bunlardan 100'ünün Moskova'yı hedef aldığını açıkladı. Rus birliklerinin de "simetrik şekilde karşılık verdiği" belirtildi.
Moskova yanlısı yönetimin açıklamasına göre, bir Ukrayna İHA'sı, Ukrayna'nın Herson bölgesinin Rusya kontrolündeki kısmında 41 yaşındaki bir adam ile 15 yaşındaki kızını öldürdü.
Zelensky, Moskova'nın yaklaşık 200 kilometre kuzeydoğusundaki Yaroslavl bölgesinde bulunan bir petrol deposuna yapılan Ukrayna saldırısını övgüyle karşıladı.
Moskova Ulaştırma Bakanlığı, güney Rusya'daki Rostov-na-Donu kentinde bir Ukrayna İHA'sının hava seyrüsefer merkezini vurmasının ardından 13 havalimanının Cuma günü kapatıldığını açıkladı. Bakanlık daha sonra uçuşların kısmen yeniden başladığını duyurdu.
Putin, bu saldırı üzerine bir güvenlik konseyi toplantısı düzenleyerek olayı sivil havacılığı tehlikeye atabilecek "terör niteliğinde bir eylem" olarak nitelendirdi.
Tank yok
Ukrayna, Rusya'nın geçici ateşkesini, Putin için en önemli vatansever etkinliklerden biri olan 9 Mayıs'taki zafer geçidini koruma amaçlı bir propaganda hamlesi olarak değerlendirdi.
Rusya'nın ateşkesinin başlamasından saatler önce Zelensky, Moskova'nın müttefiklerini geçit törenine katılmamaları konusunda uyardı.
Putin'in Şubat 2022'de işgal emrini vermesinden bu yana iki taraftan yüz binlerce asker ve çoğu Ukrayna'da olmak üzere on binlerce sivil hayatını kaybetti.
Putin, 25 yıllık iktidarı boyunca Sovyetler'in Nazi Almanyası'na karşı kazandığı zaferin anısını merkezi bir anlatı haline getirdi. Her 9 Mayıs'ta Moskova'nın merkezinde büyük geçit törenleri düzenlerken bu zaferi Ukrayna işgalini meşrulaştırmak için de kullandı.
Ancak askeri donanım, geçit töreninde yaklaşık yirmi yıl sonra ilk kez yer almayacak ve törene yalnızca az sayıda yabancı konuk katılacak.
Avrupa'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşadığı en büyük çatışmaya dönüşen savaşı sona erdirme görüşmeleri çok az ilerleme kaydetti ve İran çatışması nedeniyle gündemden düştü.
