Maltalı bir uzay şirketi, Ay'a sabit disk göndermeyi hedefleyen uluslararası bir misyona katılıyor. Şirket, bu süreçte geliştirilecek teknolojinin Malta'daki doktorlara, acil müdahale ekiplerine ve bilim insanlarına da fayda sağlayacağına inanıyor.
Prof. Joseph Borg tarafından kurulan Spaceomix, Belçikalı uzay şirketi Space Applications Services ile iş birliği yapıyor. İki şirket, 'Lunar BioVault' adı verilen katı hal veri saklama cihazını LUVMI-M ay aracına yerleştirecek.
Ay aracı, mevcut Ay keşfinin stratejik açıdan en önemli noktası olan Ay'ın güney kutbuna ulaşacak ve burada 10-14 günlük bir yüzey görevi gerçekleştirecek.
Güney kutbu, sürekli gölgede kalan kraterlerde su buzu bulunduğu tahmin edildiği için NASA'nın Artemis programı ve Hindistan'ın Chandrayaan-3 misyonu dahil pek çok devlet uzay programının hedefi durumunda.
Ay aracındaki kasa; genom verileri, eğitim içerikleri, halktan gelen mesajlar ve bilimsel kayıtlardan oluşan özenle seçilmiş bir dijital arşiv taşıyacak.
Borg, projenin önemini şöyle anlattı: 'Ay, insanlığa her zaman sınırların ötesine bakma ilhamı verdi. Bu Lunar BioVault ile Malta'nın öğrencilerine, bilim insanlarına ve vatandaşlarına Ay keşfinin yeni döneminde sembolik bir yer vermek istiyoruz.'
Borg, NASA'nın İkiz Çalışması'nın baş bilim insanlarından biri olan Prof. Christopher Mason ile de birlikte çalışacak. Bu çalışma, astronot Scott Kelly'nin uzayda geçirdiği bir yıl boyunca yaşadığı moleküler değişimleri takip etmişti.
Mason, projeyi şu sözlerle değerlendirdi: 'Ay; biyoloji, tıp ve veri için yeni bir sınır haline geliyor. Bir Lunar BioVault hem insan merakının arşivi olarak hem de yaşamın Dünya dışında nasıl tepki verdiğini anlamamıza yardımcı olacak gelecekteki deneylere bir basamak olarak hizmet edebilir.'
Duyurunun zamanlaması tesadüf değil. Malta yakın zamanda Artemis Anlaşması'nı imzaladı. Bu anlaşma, ABD ve NASA öncülüğünde sivil, barışçıl ve sürdürülebilir Ay ile derin uzay keşfine yön veren bağlayıcı olmayan gönüllü ilkeler bütünüdür.
Girişim ayrıca 4 Mayıs'ta duyuruldu. Bu tarih, Star Wars serisiyle bağlantısı nedeniyle küresel uzay topluluğu için sembolik bir gün olarak kabul ediliyor.
Malta'dan Ay'ın güney kutbuna
Bu, Malta'nın ilk Ay araştırma projesi değil. 2021-2023 yılları arasında Project MALETH programı kapsamında Maltalı biyomedikal araştırmalar Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderildi. Bu çalışmalar arasında diyabetik ayak ülserleri, mikrobiyomlar ve uzay uçuşu biyolojisi üzerine araştırmalar yer aldı.
Ancak bu yeni proje, Malta'nın sınırlı güç, sınırlı veri bant genişliği ve sert sıcaklıkların Dünya merkezli dikkatli karar verme gerektirdiği bir Ay ortamında bilimsel olarak nasıl çalışabileceğini test edecek.
İki haftalık görev penceresi boyunca Maltalı araştırmacılar, Ay aracından ve faydalı yük ortamından gelen verilerin biyoinformatik, yapay zeka ve makine öğrenmesi kullanılarak akıllıca nasıl yönetilebileceğini test edecek.
Borg, Times of Malta gazetesine konuşurken bu Ay misyonunun öğrencilere fizik ve biyolojiden telekomünikasyon ve etiğe kadar çeşitli derslerde canlı bir vaka çalışması sunabileceğini söyledi. 'Bu görev sadece bilimsel bir faydalı yük değil, aynı zamanda ulusal bir STEM platformu haline gelebilir.'
Borg ayrıca çocukların ve gençlerin barış mesajları, sanat eserleri, okul projeleri ve Ay aracının iç belleğinde taşınabilecek diğer sembolik materyalleri paylaşarak projeye dahil olabileceğini belirtti.
