Dört ton ağırlığındaki bir SpaceX roket parçasının Çarşamba günü Ay'a istem dışı çarptığı tahmin ediliyor. Çarpışmanın Dünya için bir tehlike oluşturmadığı ancak Ay yüzeyinde bir krater bırakması bekleniyor.
Falcon 9 roketinin üst kademesinin Ay yüzeyine çarptığına dair henüz resmi bir doğrulama bulunmazken, çarpışmanın TSİ 09.35 sıralarında gerçekleşmesi bekleniyordu. NASA ve Ay Keşif Yörünge Aracı'nın yanı sıra Güney Kore'nin Pathfinder Ay Yörünge Aracı, çarpışma sonrası bölgenin görüntülerini almayı planlıyor ancak bu bilgilerin ulaşması günler sürebilir.
Bilim insanları ve amatör gökbilimciler, çarpışmanın yaratacağı güneş ışığıyla aydınlanmış enkaz bulutunu gözlemlemeyi heyecanla bekliyordu. New Mexico'daki Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'ndan ve beklenen çarpışma üzerine yakın tarihli bir makalenin baş yazarı olan Benjamin Fernando, "Teleskobu olan kişilerin çarpışmanın oluşturduğu enkaz bulutunu gözlemlemesi mümkün olabilir" dedi. Araştırmacı, çarpışma öncesinde AFP'ye yaptığı açıklamada, "Ne kadar parlak olacağı belirsiz, bu da bu olayı incelemek istememizin nedenlerinden biri" ifadelerini kullandı.
Makalenin yazarları, tüm yakıtın tüketildiği varsayımıyla uzay aracının yaklaşık 8.800 pound (yaklaşık 4 ton) ağırlığında olduğunu tahmin ediyor. Aracın, saatte yaklaşık 5.400 mil (yaklaşık 8.690 km/s) hızla Ay'ın kuzey yarımküresindeki Einstein Krateri yakınlarına çarpması bekleniyordu.
'Uzay çöpü'
NASA sözcüsü Jimi Russell yaptığı açıklamada, "Dünya için herhangi bir tehlike söz konusu değil" dedi. "NASA, eğitim amaçlı olarak güçlendiriciyi izlemeye ve daha sonra bilimsel amaçlarla çarpma bölgesini gözlemlemeye devam edecek."
Elon Musk'ın SpaceX şirketi tarafından üretilen Falcon 9 roketi, Ocak 2025'te iki ay iniş aracı taşıyarak fırlatılmıştı. Güçlendirici Dünya'ya dönerken, üst kademe iniş araçlarını ileri itmek için uzayda kaldı.
SpaceX'te NASA Bilim ve Dragon Programları direktörü Julianna Scheiman, Pazartesi günü düzenlenen bir basın toplantısında, genellikle bu tür 'yüksek enerjili görevler' için SpaceX'in ikinci kademenin 'ilgili kural ve düzenlemelere uygun olarak güvende olmasını' sağlamak amacıyla bir manevra yaptığını söyledi. Scheiman, "Bunu yaptık" dedi ancak "olan şey, temelde güneş aktivitesi ve yerçekimi kuvvetlerinin bir karışımının onu Ay'a doğru bir yola sokması" diye ekledi. Scheiman, birçok bilim insanı gibi çarpışmayı görmek için 'çok heyecanlı' olduğunu da sözlerine ekledi.
Makale yazarları, hem profesyonel hem de amatör gökbilimcileri çarpışmayı izlemeye veya kaydetmeye teşvik etti. Araştırma ekibi, "Bu olay, gelecekteki sismik deneyler için Ay yüzeyindeki çarpışmaları yerelleştirmek, Ay'daki çarpma olaylarından kaynaklanan toz ve bulut dinamiklerini araştırmak ve yapay uzay enkazı çarpışmalarından kaynaklanan tehlikeleri değerlendirmek için bir sistem test etme fırsatı sunuyor" diye yazdı.
NASA, yakında Ay'da sürekli bir insan varlığı kurmayı umuyor, bu da Ay yörüngesindeki uzay enkazını daha iyi anlamayı kritik hale getiriyor. Ay, meteoroidler de dahil olmak üzere uzay enkazından gelen çarpışmalara düzenli olarak maruz kalıyor. Yapay çarpışmalar daha az yaygın. 1970'lerde ABD uzay ajansı, Apollo programı sırasında sismik veri toplamak için kasıtlı çarpışmalar gerçekleştirmişti.
Roket kademesi, Dünya yörüngesinde dönen birçok 'uzay çöpü' parçasından sadece biriydi. Avrupa Uzay Ajansı'nın Temmuz sonunda yaptığı açıklamaya göre, şu anda yörüngede toplam 17.000 ton ağırlığında 46.000'den fazla uzay enkazı parçası bulunuyor. Bazı uzmanlar, Dünya çevresinde çok fazla uzay çöpü birikmesinin, 'Kessler sendromu' olarak bilinen tehlikeli bir zincirleme reaksiyona yol açabileceği konusunda uyarıyor.
