Malta'da yaz aylarının iki kesin gerçeği vardır: akın akın gelen turistler ve kaldırımlarda biriken çöp poşetleriyle adanın genel kirliliğine dair şikayetlerin artması. Bu nedenle, bu ay başında yayına giren yeni Dizzjunarju.mt sözlüğünde ilk kez yer alan kelimelerden ikisinin 'ħammeġ' ve 'żibel' olması hiç de şaşırtıcı değil.
'Ħammeġ' oldukça çok yönlü bir kelime. Sokakları kirletmekten, kirli bir banka oturduğunuzda pantolonunuzu kirletmeye kadar birçok anlamda kullanılabiliyor. Aynı kelimeyi kaka yapmak, çevreyi kirletmek, birine iftira atmak veya Maltalıların da pek iyi olduğu bir şey olan 'ahlaken kendini kirletmek' için de kullanabiliyorsunuz. İngilizcedeki gibi, elle iş yapmak veya dürüst olmayan bir faaliyete karışmak ('ħammeġ idejh' - ellerini kirletmek) anlamında da kullanılıyor. Birisiyle aranız bozulursa, 'ħammiġha mat-tali' (onunla aranı bozmak) ifadesini de kullanabilirsiniz.
'Żibel' de benzer şekilde çok yönlü. Maltaca'da sıkça görüldüğü gibi, tıpkı 'mela' kelimesinde olduğu gibi, 'żibel' kelimesinin anlamı da konuşmacının tonlamasına göre değişiyor. Söyleyiş şeklinize bağlı olarak, 'ġabu żibel' ifadesi birini kızdırmak ve kışkırtmak, aşağılamak ve kötü davranmak ya da birini yıpratmak anlamına gelebiliyor. Birisi 'żibel' olmuşsa ('sar żibel'), ya çok yorulmuş ya da sarhoş olmuş demektir.
Dizzjunarju.mt, ücretsiz, güvenilir ve güncel bir referans kaynağı olarak 19 Haziran'da yayına girdi. Herhangi bir mobil cihazdan erişilebilen sözlük, Malta'nın ilk ulusal dijital sözlüğü olma yolunda ilerliyor ve Malta Üniversitesi'nin Maltaca Bölümü tarafından geliştiriliyor. Proje, geçtiğimiz on yıllar boyunca sektörde yapılan çalışmaların üzerine inşa edilirken dilin güncel kullanımını da takip ediyor ve tamamlanması yıllar alacak.
Sözlüğün özellikleri arasında telaffuz sekmesi, Maltaca tanımlar ve İngilizce karşılıklar, kelimenin hangi dil bilgisi kategorisine girdiği, çoğulu, kökü (għerq) ve etimolojisi gibi dil bilgisi bilgileri yer alıyor. Site ayrıca bir kelimenin çeşitli anlamları, dilin doğal kullanımına dayalı örnekler, deyimler ve kalıp ifadeler hakkında da bilgi sağlıyor.
