Üç müteahhidin inşaatçı lobisinden istifa etmesi, lobinin emlak fiyatlarını kontrol etmeye yönelik organize bir çabasını gözler önüne serdi. Aktivist grup Il-Kollettiv bu değerlendirmeyi yaparak Malta'daki "emlak kartelinin" soruşturulması çağrısında bulundu.
Müteahhitler Paul Attard, Tal-Franċiż lakaplı Anton Camilleri ve Pio Vassallo geçen hafta Malta Kalkınma Birliği'nden (MDA) istifa etti.
Times of Malta'nın haberine göre Camilleri ve Vassallo, MDA'nın hukuka aykırı devlet yardımı olarak nitelendirdiği bir uygun fiyatlı konut programına teklif verenler arasında yer aldı.
Camilleri, St George's Bay'deki Villa Rosa arazisine 39 katlı otel inşa etmeyi planlayan AC Group'un arkasındaki isim. Attard ise GAP Property'nin yöneticisi ve tartışmalı Mellieħa Heights projesinin arkasındaki T&S Holdings'in başlarından biri.
Il-Kollettiv'in genel sekreteri Wayne Flask yaptığı açıklamada, MDA Başkanı Michael Stivala'nın Mellieħa ve Villa Rosa'daki kamu arazilerinin Attard ve Camilleri'ye "gülünç derecede ucuz" fiyatlarla verilmesine hiçbir zaman itiraz etmediğini belirtti. Flask, her iki projede de konutların piyasa fiyatından satılacağını vurguladı.
Flask, "Stivala ise Malta'nın 35 yaş altı nüfusunun üçte birine piyasayı açmayı hedefleyen bir programı AB'ye şikâyet etti. Birçok araştırmaya göre bu kesim kendi ülkesinde ev satın alma gücüne sahip değil" dedi.
Söz konusu program, yüzlerce indirimli konut inşa etmek amacıyla Uygun Fiyatlı Konut Vakfı tarafından açıklandı. Hükümet ile kilisenin ortak girişimi olan vakıf, geçen yıl ilgili arazilerin tasarım ve inşaatı için özel şirketlerden teklif almak üzere dört ayrı ihale yayımladı.
Programın açıklanmasının hemen ardından MDA, Avrupa Komisyonu'na resmi şikâyette bulundu.
Flask, "Yıllar boyunca verilen onca hibe ve sübvansiyon arasında mülkü gerçekten uygun fiyatlı kılan tek program bu. MDA'nın bunu bu kadar tehlikeli bulmasının nedeni de bu" dedi.
Flask, Ulusal İstatistik Ofisi'nin (NSO) 2020-2024 verilerine atıfta bulunarak nüfusun yüzde 11,5, yeni konut izinlerinin yüzde 15,2 arttığını, ancak emlak fiyatlarının yüzde 29 yükseldiğini söyledi. 2025 itibarıyla fiyat artışının yüzde 35'e ulaştığını ekledi.
Flask, arz talebi aştığı ve Malta'ya taşınan yabancı işçilerin büyük çoğunluğunun ev alma veya kiralama gücüne sahip olmadığı açıkken, fiyatların talebin üç katı olmasını sorguladı.
Flask, "Stivala'nın serbest piyasa ve Uygun Fiyatlı Konut Programı hakkındaki endişeleri tüm emlak piyasasını kapsamalı. MDA, Emlak Acenteleri Federasyonu'nu bünyesinde barındırdığı için emlak fiyatları üzerinde tam bir hakimiyet kuruyor" dedi.
Flask, "İnşaatçı lobisi, emlak fiyatlarını fiilen belirleyen lobiyle tek vücut hareket ediyor; bu hiç de serbest piyasaya benzemiyor" ifadesini kullandı.
Flask, MDA'nın NSO ve Merkez Bankası verilerini itibarsızlaştırmaya çalıştığını ve metodolojisini açıklamadan emlak satış rakamlarıyla övünen basın bültenleri yayımladığını belirtti.
"MDA şimdi emlak piyasasının kilit oyuncularıyla güçlerini birleştirerek iki yıllık aboneliği 3.600 Euro'ya mal olan 'şeffaf bir fiyat endeksi' oluşturdu" dedi.
Il-Kollettiv, yüzlerce çalışanın ev sahibi olması için bir fırsat olarak gördüğü Uygun Fiyatlı Konut Programına desteğini bir kez daha vurguladı.
Flask, bir diğer devlet kuruluşu olan ve önde gelen müteahhit Sandro Chetcuti tarafından yönetilen Property Malta'nın, Malta'daki emlak fiyatlarını Dubai ve Çin'den "yatırımcı" çekmek için belirleyerek birçok Maltalıyı piyasa dışına ittiğini ve bu fırsatı doğrudan baltaladığını kaydetti.
Flask, "imkânsız" emlak fiyatlarına çözüm olarak emlak stoklamaya yönelik bir vergi önerdi.
"Büyük müteahhitlerin ve paravan şirketlerinin elindeki boş mülklerin vergilendirilmesi, bazen kamu arazisini de içeren ve mülklerin müteahhitlerin keyfine göre piyasaya sürüldüğü spekülasyonu caydıracaktır" dedi.
Flask, Malta Rekabet ve Tüketici İşleri Otoritesi'nin emlak fiyatlarının metrekare bazında ilan edilmesini zorunlu kılmasını, şeffaflığın sağlanmasında atılacak ilk adım olarak değerlendirdi.
